Natuurlijke oplossing tegen hoog cholesterol? De wetenschap over plantensterolen

Plantensterolen duiken overal op als ‘natuurlijke’ oplossing voor een hoog cholesterol. Maar doen ze echt wat ze beloven?

Wie een hoog cholesterol heeft, krijgt al snel het advies om gezonder te eten. Maar steeds vaker duiken ook producten met toegevoegde plantensterolen op in de supermarkt. Van margarine tot yoghurt: volgens de verpakking zouden ze je cholesterol op een natuurlijke manier kunnen verlagen. Maar werken ze echt?

Wat zijn plantensterolen?

Plantensterolen (ook wel fytosterolen genoemd) zijn plantaardige stoffen die qua structuur sterk lijken op cholesterol. Juist daardoor zijn ze interessant: in de darmen concurreren ze met cholesterol uit voeding, waardoor je lichaam uiteindelijk minder cholesterol opneemt in de bloedbaan.

Van nature zitten plantensterolen in kleine hoeveelheden in onder meer:

• Plantaardige oliën
• Noten
• Zaden
• Peulvruchten
• Volkoren granen

Via een normaal voedingspatroon krijg je daar echter meestal te weinig van binnen om een meetbaar effect op je cholesterol te hebben. Daarom worden plantensterolen tegenwoordig toegevoegd aan producten als margarine, yoghurt en speciale zuiveldrankjes, of verkocht als supplement.

Waarom gebruiken mensen plantensterolen?

Plantensterolen worden vaak gezien als een laagdrempelige, natuurlijke manier om het LDL-cholesterol – het zogenaamde 'slechte' cholesterol – te verlagen.

Het idee is simpel: zonder grote veranderingen in je leefstijl vervang je een paar dagelijkse producten door varianten met toegevoegde plantensterolen.

Wat zegt de wetenschap?

De wetenschappelijke onderbouwing is behoorlijk sterk.

Uit een grote meta-analyse van 84 studies blijkt dat een dagelijkse inname van ongeveer 2 gram plantensterolen het LDL-cholesterol gemiddeld met ongeveer 9 procent verlaagt. Andere grote overzichtsstudies komen uit op vergelijkbare resultaten, met een daling tussen de 7 en 10 procent, afhankelijk van de gebruikte dosering.

Volgens naturopathisch arts Matthew Nagra passen plantensterolen daarom goed binnen het zogenoemde portfoliodieet: een grotendeels plantaardig voedingspatroon dat specifiek is ontwikkeld om het cholesterol te verlagen.

Dat betekent overigens niet dat plantensterolen een alternatief zijn voor cholesterolverlagende medicijnen. Statines verlagen het LDL-cholesterol doorgaans aanzienlijk sterker en hebben bovendien overtuigend bewezen dat ze het risico op hartaanvallen en beroertes verkleinen.

Zijn plantensterolen voor iedereen geschikt?

Voor de meeste mensen zijn plantensterolen veilig.

Er is wel één belangrijke uitzondering: mensen met de zeldzame erfelijke aandoening sitosterolemie kunnen juist schadelijke effecten ervaren. Bij hen kunnen plantensterolen zich ophopen in het lichaam, waardoor het risico op hart- en vaatziekten toeneemt.

Gebruik je cholesterolverlagende medicatie of overweeg je supplementen? Overleg dan altijd eerst met je huisarts of behandelend arts.

De conclusie

Plantensterolen kunnen een waardevolle aanvulling zijn voor mensen die hun cholesterol via voeding willen verbeteren. De wetenschap laat zien dat een dagelijkse inname van ongeveer 2 gram het LDL-cholesterol daadwerkelijk kan verlagen.

Toch zijn het geen wondermiddelen. Heb je een sterk verhoogd cholesterol of een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, dan blijven statines de behandeling met de sterkste wetenschappelijke onderbouwing.

Dit artikel verscheen als eerst in Men's Health Magazine. Alle Men's Health-content als eerste lezen? Sluit een abonnement af.

Volg je Men's Health al op Google Discover? 
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.