Déjà-vu uitgelegd: waarom je soms denkt dat je iets al hebt meegemaakt

Je zit midden in een gesprek en ineens word je overvallen door een vreemd gevoel: dit heb ik eerder meegemaakt, denk je. Hoewel je weet dat het niet kan, voelt het toch alsof iets herhaald werd dat nog niet eerder gebeurde. Dat is een déjà-vu: een fenomeen dat bijna iedereen weleens ervaart. Toch is het voor de wetenschap nog niet helemaal duidelijk hoe het ontstaat.

Wat is een déjà-vu?

Déjà-vu is de letterlijke Franse vertaling voor “al gezien”. Het is het gevoel dat een nieuwe situatie bekend voorkomt, zonder dat er een duidelijke herinnering aan is. Wetenschappers vermoeden dat het te maken heeft met miscommunicatie tussen je korte- en langetermijngeheugen. Je brein plaatst een nieuw moment ten onrechte in de categorie bekend, waardoor je dat aparte gevoel krijgt alsof je iets al eerder meegemaakt hebt.

Wanneer gebeurt het vaak?

Veel mensen ervaren een déjà-vu tijdens alledaagse situaties. Denk aan een gesprek met een vriend, het betreden van een nieuwe ruimte of tijdens een simpele wandeling. Het zijn momenten waarop je brein volop bezig is met herkennen en vergelijken.

Een déjà-vu kan ontstaan door een zogenaamd metacognitief conflict: een botsing tussen dat wat we verwachten te herinneren en dat we daadwerkelijk ervaren. Hoe meer prikkels er zijn, hoe groter de kans is dat je geheugen een kortstondige “glitch” of “error” maakt.

Déjà-vu in relatie tot je hersenen

Hoewel het soms bijna bovennatuurlijk aanvoelt, is een déjà-vu juist een teken dat je hersenen goed functioneren. De rhinale cortex, het hersengebied dat betrokken is bij herkenning, wordt actief. Dit toont aan dat je brein alert is en patronen controleert. Het fenomeen lijkt vaker voor te komen bij mensen die voldoende slapen, alert zijn en hun brein actief blijven prikkelen.

Kun je een déjà-vu oproepen?

Helaas: bewust een déjà-vu ervaren is niet mogelijk. Wat je wél kunt doen, is je hersenen uitdagen. Nieuwe ervaringen (een andere route naar je werk, een vreemde taal leren, een nieuw gerecht uit een kookboek maken) zorgen voor een actiever geheugen. Je moet het zo zien: doordat jouw hersenen meer en meer nieuwe indrukken te verwerken krijgen, vergroot je de kans dat er af en toe een herkenningsfoutje optreedt.

Conclusie

Een déjà-vu is geen paranormale voorspelling, maar een kort moment waarop je brein zich vergist. Noem het een positieve vergissing, omdat het een teken is dat je geheugen goed werkt. Wellicht zijn jouw hersenen zelfs in topvorm! Dus de volgende keer dat je midden in zo’n vreemd vertrouwd moment zit: laat het gebeuren. Je brein doet zijn werk uitstekend.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.