Waarom je buik ’s avonds dikker lijkt en je spieren minder zichtbaar zijn

De ene dag voel je je sterk en gespierd, de volgende dag lijkt er weinig van over. En soms zie je het verschil zelfs binnen één dag. Hoe kan het dat je er ’s ochtends anders uitziet dan ’s avonds?

Ooit gehoord van het jojo-effect? Dat werkt zo: je bent het ene kwartaal dikker dan het andere, en de ene maand ben je beter in je routine vasthouden dan de andere maand. Het zogenaamde jojo-effect zie je bij jezelf altijd erger dan anderen dat bij jou zien. Tenminste, dat idee heb ik.

Ik ben de ene dag zekerder over mijn lichaam dan de andere dag. Soms zelfs in de ochtend meer dan in de avond. Dat laatste is niet gek, want je lichaam verandert wel degelijk gedurende de dag. Dat betekent niet dat je 's avonds ineens spiermassa bent kwijtgeraakt of in een paar uur vet hebt opgebouwd. Je uiterlijk kan simpelweg flink veranderen zonder dat je lichaamssamenstelling daadwerkelijk verandert.

Je lichaam is 's ochtends niet hetzelfde als 's avonds

Wanneer je wakker wordt, heb je meestal uren niets gegeten en gedronken. Je maag en darmen zijn relatief leeg en je hebt gedurende de nacht vocht verloren. Gedurende de dag verandert dat.

Je eet meerdere maaltijden, drinkt water, koffie en andere dranken en krijgt koolhydraten, zout en vezels binnen. Dat alles heeft invloed op hoeveel vocht je vasthoudt en hoeveel inhoud er in je maag en darmen zit. Daardoor kan je buik 's avonds bijvoorbeeld wat ronder lijken dan 's ochtends. En als je buik iets meer uitstaat, kunnen je buikspieren, borst en andere spieren automatisch minder uitgesproken lijken.

Je bent niet ineens dikker geworden

Dit is misschien het belangrijkste om te onthouden. Als je 's avonds in de spiegel kijkt en denkt: waar zijn mijn buikspieren gebleven? Dan betekent dat niet dat je gedurende de dag een laag vet hebt opgebouwd.

Vetmassa verandert niet op die manier van uur tot uur. Een grote maaltijd kan je buik tijdelijk voller maken. Ook koolhydraten en zout kunnen invloed hebben op de hoeveelheid vocht die je lichaam vasthoudt. Het resultaat: je ziet er anders uit, terwijl je lichaamssamenstelling nauwelijks is veranderd.

Je spieren kunnen ook voller of platter lijken

Niet alleen je buik verandert gedurende de dag. Ook je spieren kunnen er anders uitzien. Je spieren slaan glycogeen op, een vorm van koolhydraat die je lichaam gebruikt als brandstof. Aan glycogeen is bovendien water gekoppeld. Hoeveel glycogeen en vocht je spieren bevatten, kan daardoor invloed hebben op hoe vol je spieren eruitzien.

Daar komt nog iets bij: je spierpomp. Heb je in de ochtend getraind? Dan ziet dat er natuurlijk geweldig uit: een spierpomp en een platte buik (want nog weinig voedingsstoffen in je lichaam die je maag boller maken).

Na krachttraining stroomt er meer bloed naar de spieren die je hebt getraind. Je biceps, schouders of borst kunnen daardoor tijdelijk voller lijken. Een paar uur later is die pomp grotendeels verdwenen en kunnen dezelfde spieren minder indrukwekkend ogen. Dat betekent niet dat je training voor niets was. Je kijkt simpelweg naar een tijdelijk verschil in uiterlijk.

En dan is er nog je spiegelbeeld

Misschien wel het interessantste onderdeel: je lichaam verandert niet alleen, je perceptie verandert ook. Wanneer je iedere dag je lichaam controleert, ga je kleine verschillen steeds beter zien. Een iets vollere buik, minder zichtbare aderen of een andere lichtval kan dan voelen alsof er iets fundamenteels is veranderd.

Terwijl iemand anders waarschijnlijk helemaal niets bijzonders ziet. Dat is ook waarom je jezelf soms in de ochtend fantastisch vindt en een paar uur later denkt: Ga ik überhaupt naar de sportschool? Waarschijnlijk ben je helemaal niet zo anders.

Hoe weet je hoe je er écht voorstaat?

Als je je progressie wilt bijhouden, heeft het weinig zin om iedere avond voor de spiegel te beoordelen of je gespierder of dikker bent geworden.

Maak het jezelf zo objectief mogelijk. Maak bijvoorbeeld één keer per week foto's onder dezelfde omstandigheden:

• op hetzelfde tijdstip, bijvoorbeeld voor het ontbijt
• met vergelijkbaar licht
• vanuit dezelfde hoeken
• in dezelfde houding
• en bij voorkeur met dezelfde afstand tot de camera

Je kunt daarnaast je lichaamsgewicht volgen, maar kijk vooral naar de resultaten over meerdere weken. Een verschil van een paar honderd gram of een iets vollere buik op één dag zegt weinig over je daadwerkelijke progressie.

Het jojo-effect zit soms ook in je hoofd

Dat betekent niet dat het jojo-effect niet bestaat. Je gewicht en lichaamssamenstelling kunnen natuurlijk daadwerkelijk veranderen als je langere tijd meer of minder calorieën binnenkrijgt.

Maar op de korte termijn kunnen de verschillen die je in de spiegel ziet veel groter lijken dan de daadwerkelijke verandering in vet- of spiermassa. Dus als je 's ochtends gespierd wakker wordt en 's avonds iets minder tevreden bent met wat je ziet: wacht even met je oordeel. Je lichaam is gedurende de dag veranderd. Dat betekent nog niet dat je progressie is verdwenen.

Volg je Men's Health al op Google Discover?
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.