Waarom is er bij verkoudheid maar één neusgat open?
© Getty Images
Een van de vervelendste dingen aan ziek zijn is een verstopte neus. Ademen wordt lastiger en je grijpt voortdurend naar een doos tissues. Als je je neus snuit, valt het je misschien op dat het ene neusgat veel dichter zit dan het andere. Hoe kan dat?
Dat heeft te maken met iets wat de neuscyclus heet. Dit is een natuurlijk proces waarbij je neusholtes elkaar afwisselen in zwellen en weer slinken om de luchtstroom te reguleren, zo legt de Cleveland Clinic uit. Simpel gezegd: je neusgaten nemen om beurten het grootste deel van de ademhaling voor hun rekening.
'Onze neus werkt van nature zo dat we op elk moment vooral door één kant ademen, en dat wisselt elke paar uur', zegt Urjeet Patel, KNO-arts bij Cook County Health in Chicago. Meestal merk je daar weinig van – behalve als je verkouden of verstopt bent.
Hier lees je waarom het ene neusgat dichter aanvoelt dan het andere, wat je kunt doen tegen een verstopte neus en wanneer het verstandig is om naar de huisarts te gaan.
Waarom is het ene neusgat meer verstopt dan het andere?
De neusholtes zijn bekleed met zogeheten neusschelpen (turbinaten): kleine bloedvatrijke structuren die de luchtstroom regelen, ingeademde lucht filteren en voorkomen dat vuildeeltjes in je longen terechtkomen, legt Masayoshi Takashima, MD, hoofd van de KNO-afdeling van Houston Methodist, uit. Deze neusschelpen zwellen en slinken om beurten.
Als in één neusgat de doorbloeding toeneemt, zwelt de neusschelp daar op en voelt die kant meer verstopt aan, terwijl de andere kant juist opener wordt. Door die zwelling is er simpelweg minder ruimte voor lucht om doorheen te stromen.
Normaal gesproken merk je daar nauwelijks iets van. Maar bij een verkoudheid, infectie, allergieën of een structureel probleem – zoals een scheef neustussenschot, het kraakbeen dat de neus in tweeën deelt – wordt het ineens veel duidelijker.
Als je ziek bent of last hebt van allergieën, neemt de doorbloeding van je neus extra toe. Dat zorgt voor meer zwelling én meer slijmproductie, zegt Rachel Roditi, MD, hoofd van de KNO-afdeling van Brigham and Women’s Hospital. Dat slijm helpt om prikkels en ziekteverwekkers af te voeren, maar kan je neus ook verder verstoppen.
'Alles wat de neus irriteert – allergieën, een bijholteontsteking of een infectie van de bovenste luchtwegen – veroorzaakt zwelling aan de binnenkant', zegt Takashima. 'En dan wordt het simpelweg te krap om nog goed te kunnen ademen.'
Hoewel je hele neus verstopt is, voel je dat meestal het sterkst aan de kant die door de neuscyclus toch al wat gezwollen was, aldus Roditi.
Heb je een scheef neustussenschot, dan is de ene kant vaak van nature smaller dan de andere, waardoor je daar sneller een verstopt gevoel krijgt, zegt Takashima.
Ook je houding speelt mee. Als je op je zij ligt, stroomt er meer bloed naar de onderste kant van je neus, wat daar extra verstopping kan veroorzaken. 'Daarom voelen veel mensen zich ’s nachts meer verstopt dan overdag', zegt hij.
3 manieren om een verstopte neus te verlichten
De neuscyclus zelf kun je niet ‘uitzetten’, zegt Roditi. Als je ziek bent, zal het ene neusgat vrijwel altijd dichter aanvoelen dan het andere. Het is ook niet steeds dezelfde kant: na ongeveer anderhalf tot vier uur wisselt je neus van kant. Op dat moment merk je vaak even verlichting — totdat de andere kant weer dicht begint te zitten.
De beste aanpak is om de verstopping in het algemeen te verminderen. Deze methodes kunnen helpen:
1. Stoom
Stoom van een warme douche of een luchtbevochtiger kan de neusholtes openen, zegt Roditi.
Ook warme dranken kunnen helpen. Ze versnellen de werking van de kleine trilhaartjes in je neus, die slijm naar buiten afvoeren. Sommige deskundigen denken dat dit ook verklaart waarom kippensoep verlichting kan geven bij een verstopte neus.
2. Neusspoelingen
Neusspoelingen helpen om slijm, allergenen en virussen weg te spoelen als je verkouden bent of erg verstopt zit, legt allergoloog Lakiea Wright-Bello, MD, uit.
'Veelgebruikte methodes zijn een neti pot of een knijpflesje uit de apotheek', zegt ze. Bij beide spoel je de neusholtes met een zoutoplossing en gedestilleerd water. De meeste mensen gebruiken een neti pot boven de wasbak met het hoofd schuin, terwijl anderen liever het knijpflesje onder de douche gebruiken. 'Welke je ook kiest: ze werken allebei heel goed.'
Let wel op dat je niet overdrijft.
'Te vaak spoelen kan het neusslijmvlies uitdrogen doordat je de beschermende slijmlaag wegspoelt', zegt John Burgoyne, MD, KNO-arts bij Austin ENT & Allergy in Texas. 'Net zoals je lippen droger worden als je er steeds overheen likt. Krijg je last van droogheid of bloedneuzen, doe het dan rustiger aan.'
3. Allergiemedicatie
Een neusspray met corticosteroïden, zoals Flonase, kan helpen om zwelling en verstopping te verminderen, zegt Takashima. Sommige mensen hebben ook baat bij een antihistaminicum.
Vermijd liever neussprays met oxymetazoline. Volgens Burgoyne kunnen die zogeheten rebound congestion veroorzaken: de spray helpt even, maar daarna komt de verstopping snel en vaak erger terug, waardoor je steeds meer nodig hebt. Gebruik dit soort sprays daarom spaarzaam en nooit langer dan een paar dagen achter elkaar.
Wanneer moet je met een verstopte neus naar de dokter?
Houden je klachten langer dan tien tot veertien dagen aan, of heb je ook een verstopte neus wanneer je niet ziek bent, neem dan contact op met je arts, adviseert Roditi. Zo kan worden uitgesloten dat er iets anders speelt, zoals een scheef neustussenschot of een gezwel in de neus. Heb je daarnaast gezichtspijn of dik, gekleurd slijm, ga dan ook langs bij de huisarts, voegt Burgoyne toe.
Het kan ook zijn dat je helemaal geen verkoudheid hebt, maar last van seizoensallergieën. In dat geval is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen. Samen met een arts kun je uitzoeken waar je precies op reageert, zodat je dat allergeen kunt vermijden en eventueel gerichte medicatie kunt gebruiken, zoals een antihistaminicum of een neussteroïd.
Bedenk ook dat allergieën op elke leeftijd kunnen ontstaan, zegt Takashima. 'Mensen reizen veel en verhuizen regelmatig, waardoor ze in contact komen met nieuwe prikkels die allergieën kunnen uitlokken.'
Tot slot: heb je alles geprobeerd en blijft je neus chronisch verstopt, met duidelijke invloed op je kwaliteit van leven, bespreek dan met een arts welke niet-operatieve behandelingen mogelijk zijn bij vergrote neusschelpen of andere oorzaken van je aanhoudende ‘half verstopte’ neus, aldus Takashima.
Dit artikel is een vertaling van Men's Health US.