'Jongeren krijgen minder belangrijke voedingsstoffen binnen dan vorige generaties'

Leroy van de Ree aka @voedingsweetjes deelt maandelijks zijn overdenkingen in Men's Health. Hoe komt het bijvoorbeeld dat pubers zo veel slechter eten dan peuters? En wat kan je eraan doen als je puber alleen nog maar frikandelbroodjes wil?

Tekst: Leroy van de Ree

Stel je voor: je kind at als peuter zonder gedoe een bordje broccoli leeg, maar nu hij/zij in de puberteit zit, leeft hij vooral op frikandelbroodjes en energiedrank. Je wilt als ouder het liefst dat je oogappel een beetje gevarieerd blijft eten. Maar zelfs de cijfers laten zien dat pubers écht ongezonder eten dan welke andere leeftijdsgroep ook. Hoe komt dat, en valt er iets aan te doen?

Uit de Gezondheidsenquête van het CBS blijkt dat peuters (1-4 jaar) met een 7,1 gemiddeld de hoogste score halen voor gezond eten, terwijl pubers (12-18 jaar) zakken naar een 5,9. Ook de hoeveelheid tussendoortjes spreekt boekdelen: driekwart van alle pubers eet meer dan drie grote snacks per week, 31 procent drinkt dagelijks suikerhoudende dranken, en ruim 86 procent haalt de aanbevolen hoeveelheid fruit niet. Dat klinkt niet best, maar is het ook écht reden tot paniek?

Waar peuters onder de hoede van ouders en kinderopvang nog relatief goed eten, nemen pubers het heft in eigen hand. Met groeispurten en flinke trek grijpen ze graag naar gemakkelijke, suikerrijke en calorierijke producten. Dat is voor een deel verklaarbaar: in deze levensfase spelen hormonen en groepsdruk een grote rol, en laat het nu net overal barsten van de snacks en reclames.

Toch is er meer aan de hand dan ‘een beetje puber-opstand’. Het aantal jongeren met overgewicht stijgt. Jongeren eten minder groente en fruit dan vorige generaties en krijgen daardoor minder belangrijke voedingsstoffen binnen. Te veel kilo’s op jonge leeftijd verhoogt ook het risico op hart- en vaatziekten en diabetes. Daarnaast zijn er pubers die zich, vooral bij snelle veranderingen in hun lichaam, zorgen maken over ‘dikworden’ of juist (extreme) afvalpogingen doen die ongezond uitpakken.

Voordat je nu denkt dat alle pubers de hele dag door frikandellen eten: sommige tieners zijn juist heel bewust met voeding bezig. Ze kiezen voor vegetarisch of biologisch, of ze proberen superfoods en smoothies uit. Ook weten ze vaak meer over eiwitten en koolhydraten dan wij op die leeftijd, dankzij het internet. Daar kun je als ouder gebruik van maken. Laat je puber bijvoorbeeld meebeslissen over het avondeten, zo voelt hij/zij zich serieus genomen en ziet hij meteen wat er allemaal bij een gezonde maaltijd komt kijken.

Of beter nog: laat je zoon of dochter helpen of zelf de handen uit de mouwen steken in de keuken. Wat kun je concreet doen, als ouder die niet de hele dag politieagent kan en wil spelen?

• Beperk de ‘slechte’ snacks stap voor stap. Alles verbieden kan juist averechts werken. Spreek bijvoorbeeld af dat (suikervrije) frisdrank en chips in het weekend mogen, maar doordeweeks niet.
• Bied gezonde keuzes aan. Leg stukken fruit, groenten of volkorencrackers in het zicht, zodat je puber daar net zo makkelijk naar kan grijpen als naar een chocoladereep.
• Zorg voor ritme en voldoende slaap. Een oververmoeide puber (en pubers hebben veel slaap nodig, meer nog dan peuters) heeft vaak extra trek in zoet en vet.
• Bespreek hormonale veranderingen. Vooral meisjes kunnen door hun veranderende lichaam denken dat ze te dik zijn,
• terwijl het vooral gaat om normale vetverdeling op heupen en bovenbenen.
• Zoek hulp als het niet gaat. Heeft je kind echt te veel overgewicht of ontwikkelt het een ongezonde obsessie met afvallen?
• De jeugdarts, huisarts of een diëtist kan samen met jullie kijken wat er nodig is.

Ja, pubers eten gemiddeld minder gezond dan peuters, en er zijn genoeg statistieken om dat te onderbouwen en genoeg hormonen en verleidingen om dat te verklaren. Gun je puber af en toe een snack. En drinkt hij een keer een glas frisdrank te veel? Dat is niet per definitie een ramp. Zolang er ruimte blijft voor gezonde maaltijden en beweging, en er een luisterend oor is voor onzekerheden, komt het meestal wel goed. De kans is groot dat hij of zij – zoals ik zelf ook deed – vanzelf bijdraait en op latere leeftijd wél naar een handjevol cherrytomaatjes in plaats van een zak chips grijpt.

Deze column verscheen als eerst in Men's Health-magazine. Alle Men's Health-content als eerste lezen? Sluit een abonnement af.