Je eet misschien niet meer dan vroeger, maar toch groeit je buik: dit is waarom

Dat het makkelijker wordt om aan te komen naarmate je ouder wordt, is een vervelende realiteit. Wetenschappers zijn nu een flinke stap dichter bij de verklaring waarom dat gebeurt. En nee, het heeft niet alleen te maken met hoeveel bier je drinkt.

Uit nieuw onderzoek, gepubliceerd in Science, blijkt dat bepaalde veranderingen in je cellen ervoor zorgen dat je lichaam op latere leeftijd meer nieuwe vetcellen aanmaakt. Dat is overigens niet alleen slecht nieuws. De ontdekking kan uiteindelijk leiden tot medicijnen die leeftijdsgerelateerde gewichtstoename helpen voorkomen. Tot die tijd kun je gelukkig nog genoeg doen om die natuurlijke ontwikkeling af te remmen.

Waarom buikvet toeneemt als je ouder wordt

Tot nu toe gingen wetenschappers ervan uit dat gewichtstoename – vooral rond de buik – vooral ontstond doordat bestaande vetcellen groter werden. Dit nieuwe onderzoek wijst op een ander mechanisme: je lichaam lijkt naarmate je ouder wordt ook voortdurend nieuwe vetcellen aan te maken. Dat is belangrijk, want als gewichtstoename anders ontstaat dan gedacht, biedt dat ook nieuwe mogelijkheden om het proces af te remmen.

Van stamcellen naar vetcellen

De onderzoekers richtten zich op een speciaal type stamcel: de zogenoemde adipocyte progenitor cells (APC’s). Deze stamcellen bevinden zich in vetweefsel – ja, zelfs je vet bevat stamcellen. Tijdens de jeugd en vroege volwassenheid zijn deze cellen grotendeels inactief. Op latere leeftijd krijgen ze het vermogen om uit te groeien tot vetcellen, waardoor het totale aantal vetcellen toeneemt.

Met behulp van RNA-sequencing onderzochten de wetenschappers welke genen in deze cellen actief zijn. De belangrijkste conclusie: toen stamcellen van oudere muizen werden ingebracht in het vetweefsel van jonge muizen, ontstonden er veel meer nieuwe vetcellen. Hetzelfde gebeurde niet wanneer stamcellen van jonge muizen werden overgebracht naar andere jonge muizen.

Volgens de onderzoekers zorgt veroudering ervoor dat APC’s veel actiever worden, waardoor de aanmaak van nieuwe vetcellen op gang komt.

‘Bij de meeste volwassen stamcellen neemt het vermogen om zich te delen af naarmate we ouder worden. Bij APC’s gebeurt juist het tegenovergestelde. Veroudering activeert deze cellen, waardoor ze zich kunnen ontwikkelen en verspreiden’, zegt Adolfo Garcia-Ocaña, hoogleraar Moleculaire en Cellulaire Endocrinologie aan City of Hope en mede-auteur van de studie. ‘Dit is het eerste bewijs dat onze buik met het ouder worden groeit doordat APC’s steeds meer nieuwe vetcellen produceren.’

Dezelfde patronen bij mensen

De onderzoekers ontdekten daarnaast een signaalroute die alleen actief was bij oudere muizen. Die zette weer een ander type stamcel aan tot de productie van nieuwe vetcellen, vooral in de buikstreek.

Maar geldt dat ook voor mensen? Uiteraard konden de onderzoekers niet zomaar vetweefsel van oudere mensen in jongere vrijwilligers injecteren. Wel herhaalden ze het experiment met menselijke cellen in het laboratorium. Daarbij zagen ze dezelfde patronen als bij de muizen.

Waarom je in de middelbare leeftijd makkelijker aankomt

Dat je cellen je gevoeliger maken voor gewichtstoename, is slechts een deel van het verhaal. Ook hormonen en je stofwisseling veranderen met het ouder worden, zegt Mir Ali, medisch directeur van het MemorialCare Surgical Weight Loss Center in Californië.

De rol van hormonen

Een belangrijke rol is weggelegd voor testosteron. Gewicht en testosteron beïnvloeden elkaar namelijk sterk. Vanaf ongeveer je dertigste neemt de aanmaak van dit mannelijke geslachtshormoon geleidelijk af, waardoor het makkelijker wordt om vet op te slaan. Andersom geldt ook dat extra lichaamsvet het testosterongehalte verder kan verlagen. Vetweefsel bevat namelijk het enzym aromatase, dat testosteron omzet in oestrogeen.

Daarnaast spelen leefstijlfactoren een belangrijke rol bij de bekende ‘dad bod’. Volgens endocrinoloog Richard Siegel bewegen veel mannen op middelbare leeftijd minder en krijgen ze vaker slaapproblemen. Beide maken het eenvoudiger om aan te komen.

Zo pak je buikvet op middelbare leeftijd aan

Sommige mannen vinden een dad bod helemaal prima. Wil je liever voorkomen dat je buikomvang toeneemt, dan blijft de basis hetzelfde: gezond eten en regelmatig bewegen. De experts geven daarbij een aantal praktische adviezen.

Volgens dr. Siegel is een voedingspatroon met zo veel mogelijk plantaardige en minimaal bewerkte producten een goede keuze. ‘Dat hoeft zeker geen vegetarisch voedingspatroon te zijn, al worden diëten met veel rood en bewerkt vlees wel in verband gebracht met gewichtstoename.’

En bier? Dat hoef je niet per se volledig te laten staan. Wel is het verstandig om beter op de hoeveelheid te letten. Alcohol levert niet alleen ongemerkt veel calorieën, maar zorgt er bij veel mensen ook voor dat ze meer gaan snacken.

Combineer cardio- en krachttraining

Wat beweging betreft is een combinatie van cardiotraining en krachttraining volgens de experts het meest effectief. ‘Je kunt buikvet niet plaatselijk verbranden’, zegt Ali.

Het doel is daarom om je totale vetpercentage te verlagen. Cardio verhoogt je energieverbruik en helpt verdere gewichtstoename te voorkomen, terwijl krachttraining spiermassa behoudt en je lichaamssamenstelling verbetert.

Zorg voor een gezond slaappatroon

Tot slot mag je slaap niet onderschatten. Wie structureel minder dan zeven tot negen uur per nacht slaapt, herstelt minder goed. Dat kan leiden tot een tragere stofwisseling, meer vermoeidheid overdag, minder motivatie om te sporten en een grotere trek in calorierijke voeding. ‘Voldoende slaap, zowel in duur als kwaliteit, kan helpen om gewichtstoename te voorkomen’, zegt dr. Siegel.

De onderzoekers hopen dat deze ontdekking uiteindelijk leidt tot medicijnen die deze vetproducerende stamcellen direct kunnen uitschakelen. Maar voordat zulke behandelingen beschikbaar zijn, zullen waarschijnlijk nog jaren verstrijken. Tot die tijd blijven gezond eten, regelmatig bewegen en voldoende slapen de beste manier om gewichtstoename op middelbare leeftijd tegen te gaan.

Dit artikel verscheen eerder bij Men's Health UK.

Volg je Men's Health al op Google Discover? 
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.