Column sportpsycholoog Tim: 'Uitstellen is voor losers'

Tim Koning (37) is sportpsycholoog. Hij begeleidde meer dan 250 topsporters, is auteur van twee boeken en vader van drie jongens. In deze column deelt hij zijn inzichten over een gezonde geest.

In de sportwereld denken we vaak dat je gewoon harder moet trainen als je geen zin hebt. Alles draait om de volgende wedstrijd, het volgende resultaat. Uitstellen is geen optie: jij wilt dit toch? In dat opzicht lijkt het op het gewone leven. Nog even gas geven tot de vakantie, dán komt er tijd voor rust, gezin of sporten. Maar ja, elke volgende keer vervallen we in dezelfde patronen, hetzelfde ritme. Zouden we onszelf maar wat vaker de tijd gunnen om van dat uitstellen te leren.

Dit kan een spiegel zijn die laat zien vanuit welke patronen je leeft, en wat écht belangrijk is. En dus niet wat je denkt dat belangrijk is. In mijn werk verdiep ik me in die onderliggende overtuigingen en patronen. Dat bracht me bij Process-Based Therapy: een aanpak die kijkt naar de terugkerende processen waardoor uitdagingen steeds opnieuw opduiken. Soms in een andere vorm of met een andere intensiteit.

Onderzoek waaróm je jezelf pusht

Jezelf pushen en doorgaan op wilskracht is een van die patronen. In mijn praktijk kijk ik liever naar het nu: wat speelt er echt, welke patronen zie ik, en wat gebeurt er tussen ons zonder dat je het doorhebt? En vooral: wat gebeurt er als we vertragen? Als er stilte valt, of je weer een ‘goed’ antwoord probeert te formuleren? In die stilte, tussen actie en reactie, liggen vaak de lessen die de basis vormen voor jouw groei.

Stel jezelf dus eens deze vragen:

• Hoe merk ik dat ik blijf pushen of dingen voor me uitschuif?
• Waar loop ik van weg? Onzekerheid? Angst om afgewezen te worden? Honger naar waardering?
• Wanneer zie ik dit patroon nog meer terug?
• En wat zegt dat allemaal over mij?

Niet harder willen, maar anders kijken

Een keeper die zijn video-analyse uitstelt, ontloopt vaak niet het werk, maar beschermt zijn zelfbeeld. De oplossing is niet ‘harder willen’, maar anders kijken: tien minuten video bekijken met de vraag ‘wat ging goed en wat deed ik daarvoor?’ Zo bouw je zelfvertrouwen op, en houd je grip op je leerproces.

Dat raakt aan het fenomeen self-handicapping: iets niet doen, omdat er onderliggend twijfel sluimert over je eigen kunnen. Daardoor stel je dingen uit, blijf je eindeloos scrollen of stel je belangrijke stappen uit tot het te laat is. Het geeft een excuus als het resultaat tegenvalt. ‘Zie je wel, ik was ook niet optimaal voorbereid.’ Harder werken lijkt dan de oplossing, maar zolang je het patroon niet aankijkt, raak je uitgeput. En met de huidige burn-outcijfers is dat iets om serieus te nemen.

De kunst van het vertragen

Wilskracht heeft een veel grotere impact als je weet waarom en hoe je iets doet. Anders kom je niet verder en brand je uiteindelijk op. De oplossing? Vertraag. Word nieuwsgierig naar je uitstelgedrag, oordeel niet. Dan transformeert wilskracht van een reddingsboei in een extra peddel, op een boot die op koers ligt.

Deze column verscheen als eerst in Men's Health-magazine. Alle Men's Health-content als eerste lezen? Sluit een abonnement af.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.