Forse toename van HPV-vaccinatie bij jongens: ‘Beschermt tegen meer dan alleen baarmoederhalskanker’

Voorheen werd het HPV-vaccin alleen aan meisjes aangeboden, maar sinds 2022 krijgen ook jongens de prik-uitnodiging in jaar dat ze 10 worden. Het aantal jongens dat zich laat vaccineren, neemt volgens onderzoek behoorlijk toe – en daar zijn experts heel blij mee.

Tekst: Sanne Roes

Uit onderzoek van Independer, op basis van het nieuwe rapport van het Rijksvaccinatieprogramma, blijkt dat het aantal jongens dat de HPV-prik krijgt snel toeneemt. Van de groep jongens die zijn geboren in 2013 heeft 59,3 procent de vaccinatie gehad, tegenover 62,9 procent van de meisjes. 

Daarmee wordt het verschil tussen jongens en meisjes ook veel kleiner. ‘Dat is goed nieuws,’ zegt Youri van der Avoird, zorgexpert bij Independer, ‘want de HPV-vaccinatie beschermt tegen meerdere vormen van kanker, niet alleen baarmoederhalskanker.’ Hoe dat precies zit, leggen we uit. 

Wat is HPV?

HPV staat voor het Humaan Papillomavirus. Dit virus wordt bij seksueel contact overgedragen, en komt volgens het Rijksvaccinatieprogramma bij ongeveer acht op de tien mensen voor. Dit hoeft niet gelijk alle alarmbellen te rinkelen, want in de meeste gevallen ruimt je lichaam het virus zelf op. Maar het virus kan bij 10 tot 20 procent wel langdurig aanwezig blijven. 

Als het virus lang in je lichaam blijft, zou het na tien tot vijftien jaar kunnen leiden tot verschillende soorten kanker, waaronder: baarmoederhalskanker, anuskanker, peniskanker, mondkanker en keelholtekanker. 

Hoe krijg je HPV?

HPV is, net als een SOA, seksueel overdraagbaar bij alle seksuele handelingen, waaronder (orale) seks, maar ook bij het aanraken van geslachtsdelen met je handen, vingers en huid. Veel mensen dragen dit virus zonder dat ze het doorhebben – ook al heb je maar met één iemand seksueel contact gehad. 

Ook mannen lopen risico 

Dit betekent dus dat niet alleen vrouwen worden getroffen door HPV, maar ook mannen. Lang niet iedereen is zich daarvan bewust, zegt Van der Avoird: ‘Jongens met een vaccinatie hebben een kleinere kans op verschillende soorten kanker én dragen bij aan de bescherming van de hele bevolking. Hoe meer mensen gevaccineerd zijn, hoe kleiner de kans dat het virus zich verspreidt.’ Om die reden worden jongens sinds 2022 ook in het vaccinatieprogramma meegenomen.

Effectief vaccin

Recent onderzoek van de Gezondheidsraad bewijst dat het huidige vaccin effectief beschermt tegen de belangrijkste HPV-typen die kanker kunnen veroorzaken. Hoewel de effectiviteit van het vaccin, waarvoor in 2010 de eerste uitnodigingen werden verstuurd, de eerste jaren onzeker waren, is er nu dus echt bewijs dat de resultaten positief zijn. Het vaccin beschermt namelijk voor ongeveer 95 procent tegen langdurige HPV-infecties door de typen 16 en 18.

Begin dit jaar bleek uit onderzoek dat vrouwen onder de dertig met baarmoederhalskanker vaak niet zijn gevaccineerd. Omdat er ook typen zijn waar het (nog) niet tegen beschermt, worden vrouwen opgeroepen om nadat ze dertig worden mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. 

Waarom jongens (en jonge mannen) voor het vaccin kozen

Kinderen tot 18 jaar kunnen de prik gratis halen via het Rijksvaccinatieprogramma, volwassenen betalen de kosten zelf. Matthijs (18) besloot twee jaar geleden om de prik ook te halen, ‘vooral om vrouwen te beschermen tegen baarmoederhalskanker.’

Voor jongvolwassenen (geboortejaar 1996 tot 2004) was er in 2023 een inhaalcampagne, waarbij 2 miljoen uitnodigingen werden verstuurd. De opkomst bleef echter laag, met zo’n 160.000 jongeren die een afspraak maakten. ‘Ik heb destijds wel voor de HPV-prik gekozen omdat deze niet alleen mijzelf beschermt, maar ook anderen,’ vertelt Jasper (23), die de prik heeft gehaald tijdens deze inhaalcampagne. ‘We hebben geluk dat we deze vaccinatie in ons land kunnen krijgen en ik maak er daarom ook dankbaar gebruik van!’

Nieuw vaccin in 2026

Het vaccin werkt al goed, maar het kan altijd beter. Daarom komt er in het najaar van 2026 een nieuw HPV-vaccin beschikbaar dat beter tegen andere typen van het virus beschermt. Bijvoorbeeld de variant die genitale wratten veroorzaakt. 

Wil jij jezelf of je kind laten vaccineren tegen het HPV-virus? Dit kun je regelen via de website van de Rijksoverheid, of raadpleeg je huisarts. ‘Vaccineren kost voor volwassenen ongeveer 175 euro per prik, maar het exacte bedrag verschilt per aanbieder,’ zegt Van der Avoird. ‘Zo kun je de prik krijgen bij je huisarts, maar ook bij de GGD of een vaccinatiecentrum. De zorgverzekering vergoedt de HPV-vaccinatie niet.’  

Dit artikel is verscheen oorspronkelijk op Women's Health.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.