Waarom steeds meer jonge mensen kanker krijgen: wetenschap ontdekt de oorzaak

Kanker werd jarenlang gezien als een ziekte die vooral op latere leeftijd toeslaat. Toch zien artsen wereldwijd een opvallende verschuiving. Steeds vaker krijgen twintigers, dertigers en veertigers de diagnose. Vooral darmkanker neemt onder mensen jonger dan vijftig jaar in rap tempo toe. Nu denken onderzoekers eindelijk beter te begrijpen waarom.

Artsen zien steeds meer jonge patiënten

Toen gastro-enteroloog Andrew Chan ruim twintig jaar geleden begon als arts, bestond zijn spreekkamer vooral uit zestigplussers. Inmiddels ziet hij steeds vaker jonge volwassenen met darmkanker. Opvallend genoeg zijn dat lang niet altijd mensen met overgewicht of een ongezonde leefstijl.

'Ik zie marathonlopers, vegetariërs en mensen die nauwelijks alcohol drinken,' vertelt Chan. 'Ook een erfelijke aanleg ontbreekt vaak.'

Zijn ervaring staat niet op zichzelf. Volgens het nieuwste rapport van de American Cancer Society stijgt het aantal gevallen van darmkanker bij mensen onder de vijftig jaarlijks met bijna drie procent. Bovendien blijken deze tumoren vaak agressiever te zijn dan bij oudere patiënten.

Versneld biologisch ouder worden

Om te achterhalen waarom steeds meer jonge mensen kanker krijgen, investeren wetenschappers miljoenen in internationaal onderzoek. Een van de opvallendste bevindingen komt uit een studie die verscheen in Nature Medicine.

Onderzoekers analyseerden bloedmonsters van ruim 150.000 mensen en ontdekten dat mensen die na 1965 zijn geboren vaker tekenen vertonen van versnelde biologische veroudering. Hun lichaam lijkt sneller ouder te worden dan hun kalenderleeftijd doet vermoeden.

Die versnelde veroudering werd in verband gebracht met een hoger risico op verschillende vormen van kanker, waaronder darm-, long- en baarmoederkanker.

Waarom veroudering zo belangrijk is

Kanker ontstaat doordat beschadigde cellen zich ongecontroleerd gaan delen. Naarmate we ouder worden, stapelen DNA-schade, ontstekingen en oxidatieve stress zich op. Ook ruimt ons immuunsysteem oude of beschadigde cellen minder efficiënt op.

Normaal gesproken is dat een proces van tientallen jaren. Maar als je lichaam biologisch sneller veroudert, kunnen die processen mogelijk veel eerder beginnen.

Wetenschappers vermoeden daarom dat niet alleen leeftijd, maar vooral de snelheid waarmee je lichaam veroudert een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van kanker.

Kun je biologische veroudering vertragen?

Dat is precies de vraag waar onderzoekers zich nu op richten. Inmiddels bestaan er verschillende methoden om biologische leeftijd te meten aan de hand van bloedwaarden, DNA of eiwitten.

Hoewel een gezonde leefstijl daarbij zeker helpt, temperen experts de verwachtingen.

'Gezond eten, voldoende bewegen en niet roken kunnen je biologische leeftijd met een paar jaar verlagen,' zegt geneticus Steve Horvath, ontwikkelaar van een van de bekendste biologische leeftijdsklokken. 'Maar je maakt jezelf er geen tientallen jaren jonger mee.'

Met andere woorden: gezond leven blijft belangrijk, maar is geen garantie dat je biologische veroudering volledig kunt afremmen.

Wat kun je zelf doen?

Onderzoekers benadrukken dat er nog veel vragen openstaan. Toch zijn er wel degelijk dingen die je risico kunnen verkleinen:

• Houd een gezond gewicht aan.
• Beweeg regelmatig.
• Rook niet.
• Beperk alcohol.
• Laat je onderzoeken als je langdurige klachten hebt of darmkanker in de familie voorkomt.

Voor darmkanker geldt bovendien dat screening steeds belangrijker wordt. In veel landen wordt inmiddels geadviseerd om vanaf 45-jarige leeftijd preventief onderzoek te laten doen bij een gemiddeld risico.

De conclusie

Waarom steeds meer jonge mensen kanker krijgen, is nog niet volledig opgehelderd. Wel groeit het bewijs dat versnelde biologische veroudering een belangrijke rol speelt. De komende jaren moet uit internationaal onderzoek blijken welke factoren dat proces precies versnellen, en vooral hoe we het kunnen afremmen. Tot die tijd blijft een gezonde leefstijl de beste investering in je gezondheid, ook al biedt die geen volledige garantie.

Dit artikel is eerder gepubliceerd door Men's Health US.

Volg je Men's Health al op Google Discover? 
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.