Schokkend: is dit waarom mindfulness zo moeilijk is voor mannen?

Frans filosoof Jean-Paul Sartre schreef ooit: “When you are lonely when you’re alone, you are in bad company.” Met dit gezelschap doelt hij op je gedachten, het bewustzijn, het zelf. Dit is voor meerdere mensen het geval, wijst een bijzonder onderzoek uit.

Een schokkende ervaring

Deze wetenschappers stelde vast dat ‘mensen liever niet met zichzelf in een kamer zitten om alleen maar te denken’. Daarvoor keken zij naar relevante studies, de één met nog schokkendere conclusies dan de ander.

Uit een simpele enquête onder Amerikanen gaf 83% aan niet de tijd te nemen om te ‘relaxen of denken’. Terwijl dit ons juist uniek maakt als mensen. “Wij kunnen ons losmaken van de echte wereld en naar binnen keren. Het verleden terughalen, de toekomst voorstellen en scenario’s vormen die nooit bestaan hebben. 

Het blijkt alleen dat niet iedereen dat even leuk vindt. Het is hinderlijk bij simpele activiteiten als lezen of een artikel, waardoor je deze zin nu voor de derde keer leest terwijl je aan je volgende PR-poging denkt. 

Bovendien is niksdoen gewoon niet leuk. Hoe vaak zit jij in ware stilte? Zonder tv, huishouden of – natuurlijk – je telefoon. Het blijkt zelfs dat mensen liever vrijwel álles doen, zolang het maar niet stilzitten en nadenken is.

“In één studie kregen de deelnemers de opdracht zichzelf te vermaken met hun gedachten. Maar zij kregen ook de kans om vrijwillig een negatieve stimulatie te ervaren: een elektrische schok.”

Ze kregen eerst al de schok toegediend, waarop gevraagd werd of ze zouden betalen om dat niet meer te voelen. Maar, toen zij opgesloten werden met hun gedachten en de schok-knop, gebeurde iets schokkends. “Zelfs mensen die geld over hadden om die schok niet meer te voelen, drukte op de knop.”

Van de 18 mannelijke deelnemers, drukte liefst 67% op de knop. “En dan tellen we niet de persoon mee die zichzelf 190 keer van een schok voorzag.”

Waarom is denken zo vervelend?

De onderzoekers suggereren dat deelnemers zich focussen op hun tekortkomingen en zo in een ‘peinzende gedachtencyclus’ belanden. 

In dit tijdperk wordt die gedachtencyclus met succes vermeden. De smartphone is het ultieme vehikel van escapisme. Er is altijd wat te doen, iemand te spreken, iets te controleren. Er is zelfs altijd wat te zien tijdens het beruchte doom scrollen, iets wat in potentie kan leiden tot mentale problemen.

Anderzijds hielp het niet als mensen een ‘denk-opdracht’ kregen, zoals: denk aan je zomervakantie. “Dit deed het genot van de ‘denkperiode’ niet consistent toenemen.”

Daarbij benadrukken ze de voordelen van mindfulness en effecten in de vorm van stressvermindering, mentale gezondheid, slaapverbetering en creativiteitsbevordering. “Zonder die training, hebben mensen liever doen dan denken. De ongetrainde geest is niet graag alleen met zichzelf”, concluderen ze met omineuze toon.

Durf te denken

Zelf had ik in mijn tienerjaren en midden twintig langere periodes last van depressies. Mijn uitvlucht was altijd enigszins hetzelfde. Eten, blowen, daardoor weer honger krijgen, meer eten, meer blowen.

Brokken in mijn keel slikte ik door met comfortfood. Mijn gedachten verdwenen achter rookgordijnen. Wellicht een extreem voorbeeld van ‘niet willen nadenken’, maar deze ontsnapping bestaat in allerlei vormen. De een lijkt alleen onschuldiger dan de ander.

De kern van het probleem is echter hetzelfde: niet stil willen staan bij het verleden, bij emoties en bij confronterende zelfreflectie. Al langere tijd is dit een bekende oorzaak van depressies bij mannen. Die vervolgens ook die diagnose het liefst uit de weg gaan en het 'naar buiten toe uiten', in de vorm van agressie of middelenmisbruik.

Jezelf vermannen, anderen niet tot last willen zijn, of gewoon bang zijn voor de waarheid. Mindfulness uit de weg gaan heeft verschillende redenen. Misschien is je reden wat onschuldiger, maar het komt neer op: het is moeilijk. Zeer, zeer oncomfortabel.

En daar komt het oude cliché: dat is precies waarom je het moet doen. Buiten die comfortzone ligt groei. In dat moeilijke gesprek ligt vergeving, bezinning of gewoon acceptatie. Het hoeft er alleen maar even stil voor te zijn.

Het makkelijkste om te beginnen vond ik: schrijven. Je begint zo, en stopt wanneer je er klaar mee bent. Ach, je kunt jezelf zelfs nog af en toe voor de gek houden en net niet opschrijven wat je écht denkt. Oefening baart kunst. 

Nogmaals, de reden of de uiting ervan hoeft niet extreem te zijn. Zitten in stilte is een kunst en maakt je een beter mens. Is dat moeilijk? Dan heb je, zoals Sartre stelde, ‘slecht gezelschap’. Misschien dat je daarom liever op je telefoon zit, of de gym als therapie ziet.

Maar weet je nog die ene gast in de gym waarvan je dacht dat ‘ie een arrogante lul was? Dat bleek uiteindelijk wel mee te vallen. En wat was ervoor nodig? Gewoon, wat tijd met z’n tweeën.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook, Instagram en TikTok.