Kadeem (29) praatte met AI over zijn gevoelens: wat doet dat met je?

Volgens onderzoek van Douwe Egberts gebruikt bijna de helft van de Nederlanders tussen de 18 en 40 AI wel eens voor een persoonlijk of emotioneel gesprek. Tijdens de Week tegen Eenzaamheid spreken we Kadeem van de Pol, die na twee herseninfarcten steeds meer geïsoleerd raakte en steun vond bij AI. 

Vier jaar geleden veranderde het leven van Kadeem van de Pol (29) plotseling. Hij kreeg twee herseninfarcten en belandde in een revalidatietraject. Zijn sociale leven viel weg. Sporten met vrienden, uitgaan en werken maakten plaats voor herstellen. 

‘Mijn leven stond ineens stil’ 

In het revalidatiecentrum vond Kadeem nauwelijks leeftijdsgenoten. ‘Daar ging het over kleinkinderen, hypotheken of een partner met wie iemand al jaren samen was. Mijn vragen gingen juist over rijlessen, relaties en verliefdheid.’ 

In deze periode ontdekte hij het praten met AI. ‘Tja, dan is er ineens een soort alwetend online orakel waarmee je alles kunt bespreken. Dan is het heel verleidelijk om daar te beginnen.’ 

Voor Kadeem was vooral de laagdrempeligheid aantrekkelijk. Na zijn infarcten was hij voor veel dingen afhankelijk van anderen.  

© Faron van Leeuwen

Kadeem van de Pol

Ook jaren na zijn revalidatie gebruikt hij AI nog om vragen over zijn hersenletsel te stellen. Zo'n gesprek helpt hem soms zijn vragen op een rij te zetten en te bepalen of hij contact wil opnemen met zijn huisarts. AI vervangt daarbij tevens geen medisch advies. 

Kan AI een echt gesprek vervangen? 

Sociaal psycholoog Stijn Boermans ziet daarin een belangrijk onderscheid. ‘Leidt het je naar een gesprek toe of vervangt het een gesprek?’ 

© Jennifer van Alen

Sociaal psycholoog Stijn Boermans

AI kan volgens hem helpen om gedachten te ordenen of een moeilijk gesprek voor te bereiden. Maar menselijke interactie bevat iets wat een chatbot niet kan nabootsen. 

Een vriend kan je tegenspreken of onverwacht reageren. In een menselijk gesprek heb je bovendien te maken met blikken, stiltes en aanrakingen. 

Bij Kadeem werd de behoefte aan dat menselijke contact vooral duidelijk toen hij weer thuis was. ‘Toen besefte ik ineens: het is thuis wel heel erg stil.’ 

Vrienden hadden inmiddels relaties gekregen, waren verhuisd of hadden een huis gekocht. ‘Die zijn allemaal verdergegaan in hun leven. En dat van mij heeft stilgestaan.’ 

AI liet die behoefte aan menselijk contact niet verdwijnen. Soms versterkte het die juist. ‘Als je een beetje aan het sparren bent met AI en tot een realisatie komt, wil je dat eigenlijk meteen met iemand delen. En daar ook een echt persoon zijn mening over vragen.’ 

Maakt praten met AI ons dan eenzamer? 

Kadeems verhaal roept een grotere vraag op: wat gebeurt er als we voor steun steeds vaker bij AI aankloppen? Volgens Boermans zijn er onderzoeken die een gering verband laten zien tussen chatbotgebruik en eenzaamheid. 

Maar wat daarbij oorzaak en gevolg is, is nog niet duidelijk. Het kan zijn dat veel AI-gebruik tot meer afzondering leidt, maar het kan ook zijn dat mensen die al eenzaam zijn vaker AI gebruiken. 

Daarom is volgens Boermans vooral belangrijk hoe iemand AI gebruikt. ‘Het voordeel van een chatbot is dat hij 24 uur beschikbaar is en je meteen wat begrip en steun kan geven.’ 

Dat gevoel van opluchting kan echt zijn, ook al gaat het om gesimuleerde empathie. Volgens Boermans zit het belangrijke onderscheid daarom in de rol die AI krijgt: is het een aanvulling op menselijke gesprekken, of gaat het die gesprekken structureel vervangen? 

‘Het wordt echt beter’ 

Inmiddels heeft Kadeem mensen ontmoet met vergelijkbare ervaringen, bij wie hij makkelijker zijn verhaal kwijt kan. Ook zijn leven heeft na zijn infarcten een andere richting gekregen. 

Voor zijn infarcten was hij vooral bezig met studeren en presteren. Na zijn herstel besloot hij te stoppen met zijn studie en als freelancer alleen nog werk te doen waar hij plezier uit haalt. 

Hij heeft inmiddels een eigen stichting en zet zich in voor suïcidepreventie. Mensen die na ziekte, een beperking of niet-aangeboren hersenletsel in een vergelijkbare situatie terechtkomen, wil hij vooral één ding meegeven:

Blijf er niet alleen mee rondlopen. Voel je je eenzaam of heb je behoefte aan iemand die luistert? Praat erover met iemand die je vertrouwt of zoek professionele hulp. Bij gedachten aan zelfdoding kun je gratis en anoniem contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie via 113.nl of 0800-0113.

Volg je Men's Health al op Google Discover? 
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.