Tegen de stroom in: de missie van Plastic Soup Surfer Merijn Tinga

Hij surft langs de kusten en rivieren van Europa en gaat het gesprek aan met politici. Allemaal met één doel: laten zien dat verandering mogelijk is. Merijn Tinga (53), beter bekend als de Plastic Soup Surfer, kiest voor beweging in plaats van cynisme. Wat drijft hem om door te gaan, ook als de golven hoog zijn?

Merijn, ben je opgegroeid in een activistisch milieu?

‘Niet per se activistisch, maar wel in een sterk sociaal betrokken gezin. Toen ik nog geen half jaar oud was, verhuisde ik met mijn ouders naar Tanzania, waar zij aan de slag gingen als tropenarts. En mijn vader gaf bijvoorbeeld altijd tien procent van zijn inkomen weg. Thema’s als rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid speelden dus van jongs af aan een grote rol.’ 

Je studeerde biologie. Wat wilde je daarmee gaan doen?

‘Ik was goed in exacte vakken. Het fijne daaraan is: als je het snapt, dan snap je het. Bovendien had ik een enorme hang naar avontuur. Mijn droom was om marinebioloog te worden, met een expeditieschip de oceaan op, achter walvissen aan. Ik ging in Leiden studeren, zo dicht mogelijk bij zee. Surfen was, en is nog steeds mijn grootste liefde.

Na m’n studie werd ik biologieleraar. Dat heb ik een paar jaar gedaan, tot ik toe was aan iets anders. Veel vrienden gingen destijds de consultancy in. Ik dacht: misschien moet ik dat ook maar doen, in pak naar kantoor en veel geld verdienen. Maar eerst wilde ik één ding: een heel seizoen surfen. Ik wilde naar Marokko, maar had geen geld om te vliegen. Dus ging ik fietsen. Drie maanden was ik onderweg, met natuurlijk de nodige stops bij kitesurfspots. Toen wist ik het zeker: ik wilde écht niet de rest van m’n leven op een kantoor zitten.’

Hoe maak je dan de stap van surfende biologieleraar naar activist?

‘Na negen maanden kwam ik terug in Leiden en ging ik aan de slag als kunstenaar. Ik was ervan overtuigd dat de wereld om seks en geld draaide en wilde dat verbeelden. Ik schilderde vrouwen uit Playboy op stukken hout die ik op straat vond. Mijn eerste expositie was in een bordeel. De eigenaar wilde me voor een schilderij via de vrouwen uit zijn club zelfs in natura betalen. Dat aanbod heb ik vriendelijk afgeslagen, haha.

Er was niet één moment waarop ik dacht: nu word ik activist. Zoiets groeit. Mijn kunst kreeg steeds vaker een maatschappelijk thema: klimaatverandering, vrouwenhandel. Ik zette zelfs illegaal sculpturen in de stad neer. Dan merk je opeens: hé, de media pikken dit op, ik heb invloed. Zo leer je stap voor stap campagnevoeren.’

Wanneer ontstond de naam Plastic Soup Surfer?

‘Tijdens het kitesurfen langs de kust van Scheveningen naar Zandvoort viel me op hoeveel plastic er op het strand lag. Dat bracht me op een idee: een lange surftocht als expeditie én campagne. Ik wilde van België naar Duitsland surfen, iets wat nog nooit iemand had gedaan. Op een winderige dag stapte ik in Knokke op een zelfgebouwd surfboard van plastic afval en zette koers richting Borkum. Het was loodzwaar en ronduit gevaarlijk. Dat board was totaal ongeschikt. Je raadt het al: ik haalde de finish niet. Maar het markeerde wel het begin van alles wat volgde. Vanaf dat moment was ik de Plastic Soup Surfer.’

In 2016 deed je een recordpoging, vertel.

‘Klopt. Ik startte een petitie voor statiegeld en wilde daar aandacht voor vragen door van Nederland naar Engeland te surfen. Dit keer op een kiteboard gemaakt van zestig plastic flesjes, maar wél professioneel gebouwd. Die oversteek was nog nooit eerder op die manier gedaan, best spannend.

De actie leverde 55.000 handtekeningen op. Ik schreef zelf een motie en diende die in bij de Tweede Kamer. Die werd aangenomen en zelfs zonder stemming overgenomen – uniek in de parlementaire geschiedenis. Het werd de basis voor het huidige statiegeldbeleid. Dat blijft bizar: een idee dat begon met een surfplan, leidde tot echte wetgeving.

Dankzij statiegeld belandt er nu zo’n tachtig procent minder plastic op straat of in het water. Natuurlijk hoor je kritiek: uitpuilende prullenbakken, alsnog rommel op straat. Maar dat geldt voor slechts 0,35 procent van alle prullenbakken. Dat wordt door de media enorm uitvergroot. Het echte probleem is simpel: er zijn te weinig inleverpunten, vooral in stadscentra.’

Wat staat er nu op de planning?

‘In de eerste drie weken van mei surf ik van Nice naar Rome, om ook in Italië aandacht te vragen voor statiegeld.’ Waarom richt je je zo sterk op de politiek? ‘Omdat het alleen werkt als iedereen meedoet. Eén supermarkt met statiegeld verandert niets. Je moet bij de beleidsmakers zijn.’ Maar begint verandering niet ook bij onszelf? ‘Zeker, het werkt twee kanten op. In Den Haag kijken ze ook naar het sentiment in de samenleving. Als wij cynisch achteroverleunen, werkt dat averechts. Cynisme ontmoedigt en straalt uit dat verandering niet nodig is.’ 

Hoe bescherm jij jezelf tegen dat cynisme?

‘Door in beweging te blijven. Wie zijn nek uitsteekt, krijgt kritiek, zeker bij abstracte thema’s. Dan krijg ik van die opmerkingen als: ‘Je draagt zelf ook plastic schoenen’. Voor sommige mensen kun je het nooit goed doen. Dus moet je gewoon beginnen als je iets wilt veranderen. Net zoals ik ooit begon met een eigen surfboard maken. Door te doen leer je, ontmoet je nieuwe mensen en bouw je je eigen route.’

Is dat ook wat je wilt uitdragen met je nieuwe boek, Tegen de stroom in?

‘Ja. Het gaat over mijn expedities, maar vooral over moed houden. Over hoe je voorkomt dat cynisme de overhand krijgt en hoe je als individu impact kunt maken. Door letterlijk in beweging te blijven.’ Hoe balanceer je tussen idealisme en realisme? ‘Ik heb veel respect voor radicale acties. Die zijn nodig. Maar zelf ga ik liever het gesprek aan. Ik ben pragmatisch: kleine, concrete stappen werken vaak het best.’

Tot slot: wat is je grootste ambitie?

‘Wereldwijd statiegeld invoeren. Dat zou enorm veel vervuiling schelen. En daarnaast: meer verbinding. Dat missen we nu. We zijn te veel op onszelf gericht en verliezen het grotere geheel uit het oog.’

Meer informatie over Merijns reis van Nice naar Rome en hoe je hem kunt steunen, lees je op plasticsoupsurfer.org.

Dit artikel verscheen als eerst in Men's Health-magazine. Alle Men's Health-content als eerste lezen? Sluit een abonnement af.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.