Het zijn niet de koekjes die je dieet verpesten, maar deze denkfout

Je at een koekje, terwijl je eigenlijk met jezelf had afgesproken minder suiker te eten. Eén koekje worden er twee. De paniek slaat toe, en tegelijkertijd doemt er een stemmetje in je hoofd op: 'Deze dag is toch al verpest, dus ik kan net zo goed de hele verpakking leeg eten.'

Als je begrijpt hoe voeding werkt, is er helemaal geen reden voor paniek. Eén maaltijd of één dag maakt op de lange termijn nauwelijks verschil. Het gaat om wat je het grootste deel van de tijd doet; dát bepaalt uiteindelijk je resultaat.

Misschien is de hele verpakking leeg eten niet het slimste om te doen als je in paniek schiet, maar ook zeker niet het einde van de wereld. Het is niets waar je niet van kunt herstellen. Tot de volgende dag aanbreekt en datzelfde stemmetje zich weer meldt: ‘Gisteren heb je het al verpest, dus deze week is toch verloren. Geniet er dan maar van.’

Perfectie is niet nodig

Die innerlijke stem heeft waarschijnlijk meer diëten om zeep geholpen dan welke rol koekjes ook. Vraag jezelf niet: hoe zorg ik ervoor dat ik nooit de mist in ga? Bedenk eerder: hoe snel pak ik de draad weer op als het wél gebeurt?

Diëten zijn ergens heel goed in: ze leren je steeds verder te gaan in beperkingen én ze geven je het idee dat je hebt gefaald zodra je niet perfect bent. Maar perfectie is niet wat mensen gezond houdt. En het is ook niet wat nodig is om ergens succesvol in te zijn. Veel belangrijker is hoe je reageert als dingen niet volgens plan verlopen.

Het 'what-the-hell' effect

In een klassiek experiment kregen studenten eerst een calorierijke milkshake en daarna een bak ijs aangeboden.

Je zou verwachten dat juist de studenten die normaal goed op hun voeding letten daarna minder ijs zouden eten. Maar het tegenovergestelde gebeurde. Zij aten ongeveer 66 procent méér ijs dan wanneer ze vooraf geen milkshake hadden gehad. De andere deelnemers aten juist ongeveer de helft minder, precies zoals je zou verwachten.

De verklaring van de onderzoekers: zodra de dag als ‘verpest’ voelde, verdwenen alle remmingen. Onderzoekers Peter Herman en Janet Polivy gaven dit verschijnsel later een naam: het what-the-hell effect. Oftewel: ik heb het toch al verpest, dus waarom zou ik nu nog stoppen?

Dit ging om een klein laboratoriumonderzoek dat tientallen jaren geleden werd uitgevoerd. Later onderzoek laat zien dat mensen in het dagelijks leven hun eetgedrag vaak beter weten te corrigeren dan in een laboratorium vol gratis ijs. Toch zal het patroon voor veel mensen herkenbaar zijn: één misstap verandert ineens in een verpeste dag, week of zelfs maand.

Hoe goed kun jij jezelf herpakken?

Daarom is het zo belangrijk om te beseffen dat perfectie niet de sleutel is tot een gezonde leefstijl. En ook niet tot succes op welk gebied dan ook. Een veel betere voorspeller van succes is hoe goed je jezelf kunt herpakken wanneer iets niet loopt zoals gepland.

De echte schade zit bijna nooit in die ene misstap. Die ontstaat door het verhaal dat je jezelf er vervolgens over vertelt en het gedrag dat daaruit voortkomt.

Verander het verhaal voordat je het nodig hebt

Bedenk nu alvast wat je doet als je een keer uit de bocht vliegt. Bijvoorbeeld: ‘Als ik te veel koekjes heb gegeten, maak ik een wandeling om het patroon te doorbreken.’ Of: ‘Ik bel iemand die me helpt om de draad weer op te pakken.’ Het maakt niet uit wat je kiest, zolang het je helpt om opnieuw de juiste koers te vinden.

Je bereidt je daarmee niet voor op falen. Je spreekt met jezelf af dat één slechte herhaling niet betekent dat de hele set mislukt.

Mensen die op de lange termijn succesvol zijn, zijn niet degenen die nooit een misstap maken. Het zijn degenen die zich zonder schuldgevoel of drama gewoon weer herpakken.

Zelf-compassie in plaats van afstraffing

Dat mild voor jezelf zijn beter is dan de zweep erover, wordt onder andere door deze studie onderbouwd. De wetenschappers stellen dat zelfcompassie na een fout méér motiveert om jezelf te verbeteren, dan minder. Hetzelfde geldt voor zelfcompassie nadat je 'verboden' voedsel hebt gegeten, zo laat dit onderzoek zien.

Kortom: zelfcompassie betekent niet dat je je ongezonde keuzes goedpraat, maar gewoon erkent dat je niet perfect bent. Niemand is dat. Zo vergroot je de kans dat één koekje eten, leidt tot schaamte, overeten en onnodig lang wachten tot je de draad weer oppakt.

Bron: Arnolds Pump Club.

Volg je Men's Health al op Google Discover? 
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.