Krimpt je brein door TV kijken? Dit zegt onderzoek erover

Je hebt de koppen ongetwijfeld voorbij zien komen. 'Veel tv-kijken laat je brein krimpen.' Of nog erger: 'Televisie verhoogt je risico op dementie.' Klinkt zorgwekkend, maar zoals zo vaak ligt de werkelijkheid een stuk genuanceerder.

Een nieuw onderzoek laat inderdaad een verband zien tussen veel tv-kijken en bepaalde veranderingen in de hersenen. Maar dat betekent nog niet dat televisie letterlijk je brein laat krimpen. De onderzoekers hebben dat namelijk helemaal niet gemeten.

Wat onderzochten de wetenschappers?

Het onderzoek begon al in 1987. Duizenden deelnemers kregen toen een paar eenvoudige vragen voorgeschoteld, waaronder hoe vaak ze in hun vrije tijd televisie keken en hoeveel ze tijdens hun werk zaten.

Pas zo'n 24 jaar later werden dezelfde deelnemers opnieuw onderzocht. Dit keer kregen ze een MRI-scan van hun hersenen.

De mensen die tientallen jaren eerder hadden aangegeven veel televisie te kijken, bleken gemiddeld kleinere hersenvolumes te hebben in een aantal hersengebieden. Ook zagen onderzoekers meer schade aan de zogenaamde witte stof, een belangrijk netwerk dat verschillende hersengebieden met elkaar verbindt.

Dat klinkt behoorlijk overtuigend. Toch is er een belangrijk probleem.

Een verband is nog geen oorzaak

De studie laat alleen zien dat er een verband bestaat tussen veel televisie kijken en verschillen in de hersenen. Niet dat televisie de oorzaak is.

De onderzoekers hebben immers nooit gemeten hoe de hersenen van deze mensen er vóór die 24 jaar uitzagen. Ze weten dus niet of het brein daadwerkelijk is gekrompen.

Sterker nog: er kunnen tientallen andere factoren meespelen.

Mensen die veel televisie kijken bewegen gemiddeld minder, eten mogelijk ongezonder, slapen anders of hebben een andere leefstijl. Hoewel de onderzoekers rekening hielden met factoren zoals lichaamsgewicht, roken, bloeddruk en lichaamsbeweging, blijft het onmogelijk om alle verschillen tussen mensen volledig uit te sluiten.

Opvallend: alleen bij mannen

Misschien wel het opvallendste resultaat uit de studie kreeg nauwelijks aandacht.

De gevonden relatie werd vrijwel uitsluitend bij mannen gezien.

Bij vrouwelijke deelnemers vonden de onderzoekers geen duidelijke veranderingen in de onderzochte hersengebieden. Dat maakt het nog lastiger om harde conclusies te trekken over televisie als boosdoener.

En hoe zit het dan met dementie?

Ook daar gingen veel nieuwsberichten volgens de onderzoekers te kort door de bocht.

In de MRI-studie werd dementie namelijk helemaal niet onderzocht. Sterker nog: deelnemers moesten juist dementievrij zijn om überhaupt mee te mogen doen aan de hersenscan.

De veelgenoemde cijfers over een verhoogd dementierisico komen uit een ander onderzoek met dezelfde deelnemersgroep, maar maken geen onderdeel uit van deze specifieke MRI-analyse.

Misschien draait het niet om tv, maar om passiviteit

Nog een interessante uitkomst: veel zitten tijdens het werk bleek juist samen te hangen met minder schade aan de witte stof en grotere hersenvolumes in verschillende hersengebieden. Dat lijkt tegenstrijdig, maar onderzoekers denken dat mentaal uitdagend werk het brein actief houdt. Denk aan problemen oplossen, plannen, analyseren of communiceren.

Dat sluit aan bij wat we al langer weten: je hersenen blijven gezonder wanneer je ze regelmatig uitdaagt.

Wat kun je doen voor een gezond brein?

De boodschap is dan ook niet dat je nooit meer een serie mag bingewatchen. Veel belangrijker is wat je doet naast die momenten op de bank.

Uit ander onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat:

• regelmatig bewegen de hersengezondheid ondersteunt;
• een gezonde bloeddruk het risico op cognitieve achteruitgang verlaagt;
• mentaal uitdagende activiteiten, zoals lezen, een nieuwe vaardigheid leren of strategische spellen spelen, bijdragen aan een fitter brein.

Dus kijk gerust die ene aflevering van je favoriete serie. Maar wissel passief schermgebruik ook af met activiteiten waarbij je hersenen echt aan het werk worden gezet. Juist die combinatie lijkt op de lange termijn het meeste verschil te maken.

Bron: Arnold's Pump Club

Volg je Men's Health al op Google Discover?
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.