Eén op de drie kankergevallen is te voorkomen: wat kun je zelf doen?
Pexels
Ongeveer één op de drie gevallen van kanker is volgens KWF te voorkomen. Dat is de aanleiding voor een nieuwe samenwerking tussen KWF en GGD Nederland.
KWF investeert €9 miljoen in lokale projecten die vanaf 2027 moeten helpen bij onder meer stoppen met roken en het verhogen van de HPV-vaccinatiegraad, vooral in wijken waar gezondheidsverschillen groot zijn. Maar wat kun je daar zelf mee? Een deel van je kankerrisico hangt samen met factoren waar je wel degelijk invloed op hebt. Dat betekent overigens niet dat kanker altijd te voorkomen is: leeftijd, erfelijke aanleg en toeval spelen ook een rol.
Stoppen met roken
Roken is een van de belangrijkste vermijdbare oorzaken van kanker. Het verhoogt het risico op meerdere soorten kanker, waaronder long-, blaas- en slokdarmkanker. Stoppen heeft op iedere leeftijd zin. Volgens de Gezondheidsraad is het risico op longkanker na 10 tot 15 jaar gestopt te zijn ongeveer gehalveerd.
Hoe groot het effect op bevolkingsniveau kan zijn, blijkt uit een berekening van IKNL: als in 2032 nog 5 procent van de volwassenen en geen enkele jongere rookt, zouden tussen 2024 en 2045 naar schatting 120.000 diagnoses van long-, blaas- en slokdarmkanker kunnen worden voorkomen. Dat is een modelberekening voor de Nederlandse bevolking, geen voorspelling van het individuele risico.
Minder alcohol
Ook alcohol verhoogt het risico op kanker. Volgens de WHO veroorzaakt alcohol minstens zeven soorten kanker, waaronder kanker van de mond, keel, slokdarm, lever en darm. Het risico neemt toe naarmate je meer drinkt; voor kanker bestaat geen hoeveelheid alcohol die volledig risicovrij is. Minder drinken kan dus verschil maken. IKNL berekende dat als Nederlanders vanaf 2032 gemiddeld twee glazen alcohol per week minder drinken, dat tot 2050 naar schatting 11.529 kankerdiagnoses kan voorkomen. Ook dit is een berekening voor de bevolking en geen garantie voor een individu.
Beweeg, eet gezond en voorkom overgewicht
Ook lichaamsgewicht, beweging en voeding spelen een rol. Het World Cancer Research Fund adviseert onder meer om een gezond gewicht te behouden, voldoende te bewegen en vooral volkorenproducten, groente, fruit en peulvruchten te eten. Daarnaast wordt geadviseerd om fastfood, bewerkt vlees en suikerhoudende dranken te beperken. Dat betekent niet dat één bepaald voedingsmiddel of type training kanker kan voorkomen. Het gaat om het totaalplaatje van je leefstijl.
Bescherm je huid tegen uv-straling
Veelvuldig en onbeschermd worden blootgesteld aan uv-straling verhoogt het risico op huidkanker. Bescherming tegen sterke zon, bijvoorbeeld door schaduw, kleding en zonnebrand, is daarom een eenvoudige manier om je risico te verlagen. KWF en GGD'en zetten daar al langer lokaal op in.
HPV-vaccinatie
Niet alle kankerpreventie draait om leefstijl. Vaccinatie tegen HPV kan eveneens kanker voorkomen. Het virus kan onder meer baarmoederhals-, anus-, penis- en mond- en keelkanker veroorzaken. Volgens KWF krijgen jaarlijks ongeveer 1.200 vrouwen en 400 mannen kanker door HPV; de vaccinatie voorkomt het grootste deel daarvan. Juist daarom richten de nieuwe lokale projecten van KWF en GGD GHOR zich naast stoppen met roken ook op het verhogen van de HPV-vaccinatiegraad. De eerste projecten moeten begin 2027 starten.
Wat betekent ‘één op de drie’?
De uitspraak dat één op de drie gevallen van kanker te voorkomen is, betekent niet dat één op de drie mensen die gezond leeft geen kanker krijgt. Het gaat om een schatting op bevolkingsniveau van het aandeel gevallen dat samenhangt met beïnvloedbare factoren. Je kunt je persoonlijke risico dus verlagen, maar nooit tot nul brengen. Roken, alcohol, lichaamsgewicht, beweging, voeding en uv-straling zijn factoren waarop je invloed kunt hebben. Daarnaast zijn er factoren die je niet kunt veranderen, zoals leeftijd en erfelijke aanleg.
De nieuwe aanpak van KWF en GGD GHOR laat bovendien zien dat preventie niet alleen een individuele verantwoordelijkheid is. De organisaties willen juist in wijken waar gezondheidsverschillen groot zijn de drempel naar stoppen met roken en HPV-vaccinatie verlagen.
Volg je Men's Health al op Google Discover?
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.