Joep (20) heeft anorexia: ‘Wordt als een vrouwenziekte gezien’

Zit jij met iets waar je niet over kan praten? ‘Taboes’ is de nieuwe serie van KRO-NCRV. MH kijkt, luistert én praat mee met de beladen thema’s. Aflevering 1: eetstoornissen.

In deze eerste aflevering wordt met name Joep gevolgd. Hij wordt opgenomen in een kliniek voor zijn anorexia en stelt zich open aan presentator Robbert Rodenburg. Verder wordt er gesproken over boulima, binge-eating disorder en ook Bigorexia, voor de fitnessfanaten.

Om af te trappen gaat ook Rodenburg in op zijn eigen eetproblemen. ‘Ik kan niet al deze vragen stellen en zelf niks vertellen.’ Ook hij had anorexia. ‘Ik wilde gewoon zo mager mogelijk zijn. Dat is alles waar ik aan dacht.’

Verstoord eetgedrag

Mijn eigen verstoorde eetgewoonte was vooral stiekem eten. Op mijn kamer verstopte ik gezinspakken chocola. Onderweg naar vrienden – met eten op zak – at ik alvast op wat ik niet wilde delen. Als er iets op tafel stond en iemand verlaat de kamer, werd de borrelplank mijn prooi.

Sepp van Dijk – op Instagram bekend als Twisted Chef – vertelt aan presentator Robbert Rodenburg juist over het tegenovergestelde. Hij belandde in het ziekenhuis, eveneens anorexia. Daar werd hij geforceerd meer te eten. In plaats van voedselvoorraden, ontnam hij zich zijn maaltijden.

‘Je moet eten, maar dat wil je niet. Ik stopte ze in mijn sokken, broekzakken. Eten tussen je tanden flos je eruit, omdat dat kleine stukje brood…’ Hij verkeerde in levensgevaar, maar durfde nog steeds niet te denken aan meer vet op zijn lijf 

Zelf ben ik nooit gediagnostiseerd met een eetstoornis. Pas later besefte ik dat ik er als tiener – en waarschijnlijk nog steeds – één had: binge-eating disorder. Waarom dit nooit werd ontdekt? Het bestond niet. Mijn eetstoornis bestond niet. 

Onderliggende emoties

Therapeut Teun Remij had zelf een eetstoornis en helpt nu anderen. Hij geeft aan dat hij zelden mannen ziet tijdens zijn hulpsessies. Het zijn vooral vrouwen. En dat is waar de pijnpunten zitten rondom eetstoornissen voor vrouwen. 

‘Mannen praten wat minder over hun gevoelens’, weet Remij. Daarom komen dergelijke problemen minder aan de oppervlakte. Dat is een ding van mannen, maar in dit geval ook van de maatschappij. 

Joep vertelt waarom hij lang blind was voor zijn eetstoornis: ‘Het is een vrouwenziekte. Mannen hebben dat niet.’ En zo wordt er maatschappelijk vaak ook over gedacht. Hoe zwak moet je zijn om ten prooi te vallen aan eten? Dat kan mannen niet gebeuren. Het bestaat niet.

Ik at zelden uit honger. Verveling, verwerking, verstopping. Het goede gevoel van lekker eten was een ontsnapping aan de realiteit. Dit is praktisch zo met elke eetstoornis, vertelt Remij. ‘Het is geen manier van eten, er zitten altijd onderliggende emoties aan dit gedrag.’

Vergelijking met anderen

Vaak zit dat in onzekerheid. ‘Je vergelijkt jezelf continu met anderen’, zegt Joep. Hij vond zichzelf nooit knap en wilde daarom in ieder geval zo slank mogelijk zijn. ‘Dan zag ik mijn jukbeenderen of kaaklijn’, waarmee hij iets vertrouwen tankte.

Maar uiteindelijk bleek een vetloos bestaan het probleem niet op te lossen. Slank of niet, Joep vond zichzelf nog altijd lelijk. Zelf haalt hij daar een enorme levensles uit, waarmee hij de aflevering prachtig samenvat.

‘Uiteindelijk gaat het om jezelf accepteren. Hoe jij eruit ziet met een gezond vetpercentage, daar moet je het mee doen’. Presentator Rodenburg drukt hem op het feit dat ‘ie dat nog wel ‘zelf moet gaan geloven’. ‘Ja…’, valt Joep stil.

Bigorexia: de schaduwkant van gezondheid

Mijn eigen binge-eating zette zich rond mijn twintigste om in passie voor fitness. Ik wilde nooit meer dik zijn, dus sportte ik elke dag, at ik vrijwel alleen maar kwark en fruit en het avondeten van mijn moeder.

Ik woog alles af, wilde alleen maar zoveel mogelijk eiwitten voor mijn spieren binnenkrijgen en keek continu in de spiegel of alles ‘perfect’ was. Op het oog has ik mijn leven gebeterd. Ik was afgetraind, gezond. Of had ik Bigorexia?

Ook hieraan wordt even aandacht gegeven in de aflevering. Rodenburg ontmoet Johnny in de sportschool. Hij ging om met zijn onzekerheid door alles op sport te gooien. ‘Ik eet al jarenlang elke dag hetzelfde. 250 gram havermout in de ochtend, daarna 3 maaltijden met rijst, kip en groenten. Daarna nog aardappels met rood vlees of vis.’

‘Soms gaat mijn wekker omdat ik het echt niet wegkrijg. Dan gaat mijn wekker voor mijn maaltijd en denk ik: Nu al?’. Je ziet de vraagtekens dansen om het hoofd van Rodenburg.

In zijn zoektocht naar Johnny, stuit Rodenburg op weerstand. Bigorexia is nieuw in de collectie stoornissen, en krijgt regelmatig de stempel ‘product van moderne overdiagnostisering’. Is gezond eten en veel sporten nu echt zo slecht?

‘Als het niet vrij is’, benadrukt therapeut Remij. Goed eten voor je spieren is prima. Je hebt namelijk een doel. Het wort een probleem als je alles opzij zet en denkt dat een keertje friet eten je spieren opvreet.

Of dat je jezelf helemaal vol moet stauwen om maar te groeien, terwijl we inmiddels weten dat meer niet meer leidt tot meer groei. Trainen is goed, maar dat kan ook met gevarieerd en af en toe ‘ongezond’ eten.

Praten helpt

Eetstoornissen komen meer voor dan je denkt. Wil jij je inleven in Johnny, of weten hoe Joep het er in de kliniek van afbrengt? Dan kun je hier de aflevering zien. We kunnen ‘m wel kort voor je samenvatten: praat over je problemen.

Alle mannen met verschillende stoornissen, verschillende oorzaken, weten dat een ding hielp: praten over hun problemen, gevoelens en eetgedrag. Toen zij het bespreekbaar maakte, werd ermee omgaan ook een stuk realistischer.

Heb jij een slechte relatie met voeding, of mentale problemen die niet gerelateerd zijn aan voeding? Kijk in je persoonlijke krijgen, of juist daarbuiten, of je het aan iemand kwijt kan. Soms maakt het niet eens uit wie het is, zolang ze maar luisteren en begrijpen. Sluit jezelf niet op met je eigen onzekerheden. Zeker niet als het je gezondheid in gevaar brengt.  

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.