Hoe humor het leven van cabaretier Fimme Bakker heeft gered

Het leven van cabaretier Fimme Bakker (31) was niet altijd om te lachen. Maar hij doet het toch. Sterker nog, cabaret is de reden dat hij er nog stáát. Door zware thema’s met lichtheid te benaderen, wil hij zijn publiek raken, vermaken en inspireren. ‘Je moet kunnen lachen om de tragiek van het leven.’

School? Nee, dankje

Fimme weet al vroeg dat hij niet is gemaakt voor de schoolbanken. ‘Ik liep vast in de structuur, kon niet stilzitten en was altijd al vrij mondig. Bovendien bleek ik neurodivergent, en als kers op de taart raakte ik verslaafd aan drank en drugs. Dat begon al op m’n vijftiende en maakte mijn middelbare schooltijd er niet makkelijker op.’ Toch haalt Fimme in 2014 zijn vwo-diploma.

Vastberaden om iets van zijn leven te maken, schrijft hij zich in bij het Amsterdam University College (AUC). ‘Dat werd een koude kermis. Mijn verslaving liep compleet uit de hand. Waar ik op de middelbare school alle ballen nog wel hoog kon houden, lukte dat nu niet meer. Ik schreef me uit bij het AUC en meldde me bij een kliniek. Het kon zo niet langer, ik moest afkicken.’

Nieuwe start

Twee jaar lang werkt hij keihard aan zichzelf, hij wordt clean en begint daarna met frisse moed aan een nieuwe studie: rechten. ‘Maar ook daar liep ik vast. Andere studenten gingen uit, dronken bier, staken af en toe een jointje op. Allemaal dingen waar ik me absoluut niet aan kon wagen. En eerlijk? De studie zelf paste me ook niet. Mijn moeder was kritisch, zij vond dat ik gewoon in het systeem moest meedraaien. Hoort bij het leven, zei ze dan. M’n vader – verslavingsarts, ironisch genoeg – was makkelijker. Hij vond vooral dat ik iets moest doen waar ik blij van werd. Daar had ik snel antwoord op: autorijden.’

© Mark Engelen

© Mark Engelen

© Mark Engelen

Rijden, luisteren, leren

Toevallig kent zijn vader nog wel iemand die een chauffeur nodig heeft. ‘En zo reed ik opeens het hele land door, met niemand minder dan cabaretier Javier Guzman op de achterbank. Ik raakte gefascineerd door zijn levensstijl, nog voordat ik verliefd werd op het theatervak zelf. Elke dag een andere plek, een andere sfeer, nieuw publiek. Javier en ik waren allebei clean, dus we hielden elkaar op het rechte pad: geen drankje na de show, maar gewoon linea recta naar huis.’

De auto wordt een rijdende leerschool. ‘Ik leerde dat theater echt een ambacht is. Avond na avond zat Javier met zijn regisseur op de achterbank, waar ze elk woord van de show analyseerden. Daar heb ik zó veel van opgestoken. Ik ontdekte hoe technisch het beroep eigenlijk is. Je intonatie, hoe je je woorden plaatst: het bepaalt allemaal of je grap landt of niet.’ Die ritjes wakkeren iets aan. ‘Ik wist: dit wil ik ook. Natuurlijk moest ik onderaan beginnen, maar ik had wel de absolute top van dichtbij gezien.

In de spotlight

Mijn eerste keer op de planken was bij Open BAC, een try-outpodium voor cabaretiers. Veel grote namen gingen me hier trouwens voor, en komen er nog steeds om hun grappen te testen: van Theo Maassen tot Daniël Arends en Ronald Goedemondt. Zenuwen had ik genoeg, maar mijn ervaring met Javier leerde me dat dat normaal is. Zodra ik de spotlight instapte, verdwenen ze. Ik voelde: hier hoor ik thuis.’ Na afloop spreekt iemand uit het publiek Fimme aan: of hij zich wil inschrijven voor de Koningstheateracademie. ‘En wat denk je? Na een jaar chauffeuren, begon ik daar in 2017. Het voelde alsof ik een nieuwe wereld instapte. Een wereld waarin ik méér was dan ‘de verslaafde’. Mensen wisten van mijn verleden, maar hadden me nooit zien gebruiken.’

Zee van herkenning

‘In het cabaretlandschap is niet voor iedereen plek’, zegt Fimme. ‘Elk jaar studeren er in Den Bosch tien talenten af, en dan heb je nog alle anderen. Het belangrijkste is dus: meters maken. Je moet af en toe op je bek gaan, leren van je fouten én van je publiek.’ Nog voor hij afstudeert, vat hij met zijn vader het plan op om samen een voorstelling te maken. In Ben je bezopen? wordt Fimmes verslaving van twee kanten belicht. ‘We hebben er veel mensen mee geraakt. Sommigen herkenden hun eigen strijd, of hun zorgen om iemand dichtbij met een verslaving. Anderen herkenden de band tussen ouder en kind. Uiteindelijk speelden we de voorstelling ruim honderd keer in twee jaar tijd. Daar ben ik enorm dankbaar voor.’

De impact van zijn verslaving voelt Fimme nog altijd. ‘Ik sta gelukkig niet meer op met de gedachte: ik ben Fimme en ik ben verslaafd. Maar het heeft wel diepe sporen nagelaten. Het duurde lang voordat ik het beeld van ‘de verslaafde’ helemaal kon loslaten. Van alcohol en drugs afblijven kost me geen moeite meer, maar ik moet altijd waakzaam blijven.’ Gelukkig is humor zijn redding. ‘Je moet kunnen lachen om de tragiek van het leven. Dat heeft me door mijn donkerste periodes gesleept. Op momenten dat ik heel diep zat, hielpen cabaret en satire mij erdoorheen. Heel eerlijk: zonder dat was ik er denk ik niet meer geweest.’

Een nieuw geluid

Na Ben je bezopen? komt Zwaargewicht, zijn eerste solovoorstelling gebaseerd op zijn gelijknamige boek. Met humor en lichtheid vertelt hij over zijn eetverslaving en overgewicht. En vooral over alle dingen die hij heeft geprobeerd om ervan af te komen: van yoga en diëten tot alternatieve zorg. ‘Schrijven hielp me om alles te ordenen’, vertelt hij. ‘Mijn columns mocht ik wekelijks voorlezen bij Yoursafe Radio (radiostation van Giel Beelen, red.). Dat was meteen mijn stok achter de deur om ze te blijven schrijven. Samen met mijn regisseur heb ik die verhalen uiteindelijk podium-proof gemaakt.’

Waarom Zwaargewicht verteld moet worden? ‘Omdat overgewicht een nóg groter en wijder verspreid probleem is dan middelenmisbruik. Je schrikt je rot van de obesitascijfers. Ik denk dat het veel mensen gaat raken en hoop dat het een gesprek op gang brengt. Je hoort te weinig van mensen die wel willen afvallen, maar bij wie het niet lukt. Daar wil ik met zelfspot iets aan bijdragen. Om het lichter te maken, letterlijk en figuurlijk.’

Dit artikel verscheen als eerst in Men's Health-magazine. Alle Men's Health-content als eerste lezen? Sluit een abonnement af.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.