Hoog cholesterol: zo weet je of je waarden te hoog zijn

Je kunt je fit voelen, regelmatig sporten en behoorlijk gezond eten en toch een verhoogd cholesterol hebben. Het vervelende is dat je daar meestal niets van merkt. Een bloedtest is daarom belangrijker dan hoe je je voelt, zeker als je andere risicofactoren hebt.

Een hoog cholesterol geeft meestal geen klachten. Het probleem ontstaat vooral op de lange termijn: een teveel aan LDL-cholesterol kan bijdragen aan vernauwing van de bloedvaten en daarmee het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Dat maakt cholesterol anders dan veel andere gezondheidsproblemen. Je kunt je prima voelen terwijl je bloedwaarden minder gunstig zijn.

Welke cholesterolwaarden zijn belangrijk?

Bij een cholesteroltest worden meestal meerdere waarden gemeten: totaal cholesterol, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol en triglyceriden. Ook non-HDL-cholesterol kan worden gebruikt.

Voor gezonde mensen die geen medicijnen gebruiken zijn dit praktische richtwaarden:

Je moet die getallen alleen niet zien als een simpele goed/fout-test. Vooral bij LDL kijkt een arts naar het totale risico op hart- en vaatziekten. Bij mensen met een verhoogd risico ligt de gewenste LDL-waarde lager. De NHG-richtlijn noemt bijvoorbeeld een streefwaarde onder 2,6 mmol/L voor bepaalde mensen met een verhoogd risico en onder 1,8 mmol/L voor mensen tot en met 70 jaar die al hart- en vaatziekten hebben doorgemaakt.

LDL, HDL en triglyceriden uitgelegd

LDL wordt vaak het slechte cholesterol genoemd. Bij een hoge LDL-waarde kunnen cholesteroldeeltjes zich gemakkelijker ophopen in de vaatwand. Hoe lager je LDL, hoe gunstiger dat doorgaans is.

HDL wordt het goede cholesterol genoemd. Een hogere HDL-waarde is over het algemeen gunstig, maar een hoog HDL maakt een verhoogd LDL niet ongedaan.

Triglyceriden zijn andere vetdeeltjes in het bloed. Een hogere waarde hangt eveneens samen met een groter risico op hart- en vaatziekten.

Kun je slank en fit zijn met hoog cholesterol?

Ja. Een gezond gewicht en regelmatig sporten zijn gunstig, maar ze sluiten een verhoogd cholesterol niet uit. Erfelijkheid kan bijvoorbeeld een belangrijke rol spelen. Heb je een ouder, broer of zus met een sterk verhoogd cholesterol of kregen naaste familieleden relatief jong een hart- en vaatziekte, dan is dat relevante informatie voor je huisarts. Bij familiaire hypercholesterolemie kan het LDL al op jonge leeftijd sterk verhoogd zijn. Ook roken, hoge bloeddruk, diabetes, weinig bewegen en bepaalde aandoeningen kunnen het cardiovasculaire risico verhogen.

Wanneer moet je je cholesterol laten testen?

Een bloedtest is de manier om te weten hoe je cholesterol ervoor staat. Dat kan via de huisarts. De Hartstichting adviseert mensen vanaf 40 jaar hun cholesterol te laten meten, omdat het risico op een verhoogde waarde vanaf die leeftijd toeneemt. Heb je daarnaast bijvoorbeeld overgewicht, diabetes, een hoge bloeddruk, rook je of komt hart- en vaatziekte op jonge leeftijd in je familie voor, dan is het extra relevant om dit te bespreken.

Heb je al eens een cholesterolmeting gehad? Kijk dan niet alleen naar het totaal cholesterol. Vooral je LDL-waarde en je totale risico bepalen hoe de uitslag moet worden beoordeeld.

Wat zegt jouw LDL-waarde eigenlijk?

Een LDL van 2,8 mmol/L klinkt misschien heel anders dan 3,2, maar zonder de rest van je gezondheid te kennen zegt zo'n getal nog niet alles. Voor een gezond persoon zonder andere grote risicofactoren kan 2,8 binnen de gebruikelijke richtwaarden vallen. Bij iemand met een hoog cardiovasculair risico kan dezelfde waarde boven de gewenste streefwaarde liggen.

Daarom is een cholesteroluitslag geen rapportcijfer waarbij één grens voor iedereen geldt. Je huisarts kijkt naar het hele plaatje: onder meer je leeftijd, bloeddruk, rookgedrag, diabetes, eventuele hart- en vaatziekten en familiegeschiedenis.

Volg je Men's Health al op Google Discover?
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.