Het geheime mentale wapen voor optimale prestaties van olympische coaches
© NL Beeld

Vroeger keken mentale coaches heel anders naar Olympiërs dan ze nu doen. "Er lag veel focus op ontspanning en 'in de zone' komen – een flowtoestand – en daardoor het creëren van de perfecte prestatie op het perfecte moment," zegt Sean McCann, die al 33 jaar atleten coacht als senior sportpsycholoog voor het Amerikaanse Olympische en Paralympische Comité.
Maar perfectie is zeldzaam; chaos is alomtegenwoordig. (Zie: de Spelen van 2020/2021 en, nou ja, het leven.) Naarmate de ideeën van mindfulness en veerkracht meer erkenning kregen om met die chaos om te gaan, vonden ze ook hun weg naar topsporttraining en leverden ze resultaten op. Experts in mentale prestaties zoals McCann zijn zich gaan richten op "momenten van ontwrichtende druk", zegt hij. Dat zijn de momenten waarop standaard mentale vaardigheden zoals visualisatie niet werken, omdat de situatie overweldigt. Je kunt niet op de automatische piloot gaan; je moet betrokken, alert en gefocust zijn. "We helpen nu atleten om te ontdekken waar ze zich in hun hoofd bevinden en om te gaan met veel chaos, in plaats van te zoeken naar een ongrijpbare flow-toestand", zegt McCann. Omgaan met chaos draait om het behendig navigeren door moeilijke momenten. Olympiërs trainen hun geest om paraat, veerkrachtig, wendbaar en energiek te zijn. Maar je hoeft geen topsporter te zijn om te profiteren van een mindset gericht op topprestaties. We vroegen mentale coaches van Olympische atleten om hun nieuwe regels voor succes in sport én het leven te delen.
Kalmte wordt overschat
Natuurlijk is er angst als de inzet hoog is. Dat gevoel verdwijnt niet als je het veroordeelt en ertegen vecht, dus begin er 'ja' tegen te zeggen. "Het is erg nuttig om te begrijpen dat de meeste belangrijke prestatiemomenten innerlijk chaotisch zijn", zegt McCann. Dit normaliseert de angst en neemt de dreiging ervan weg. Herdefinieer vervolgens de energie. Volgens een onderzoek in het Journal of Experimental Psychology presteerden atleten met prestatieangst beter wanneer ze stressgevoelens erkenden en herformuleerden als 'enthousiasme'.
Op dezelfde manier kun je je innerlijke taal veranderen van 'onder druk' naar 'intens' en 'opwindend', zegt Michael Gervais, van Finding Mastery, een prestatiepsycholoog voor grote sportteams, managers en Olympiërs. Het wegnemen van oordeel en druk "helpt je om jezelf naar voren te brengen en de uitdaging aan te gaan", voegt hij eraan toe.
Alles is data
Voor de meeste topatleten zijn prestaties die niet aan de verwachtingen voldoen niet zomaar iets om van je af te schudden – het zijn waardevolle gegevens die hen helpen bij het bepalen van hun volgende stappen. "Olympiërs stralen optimisme uit", zegt Gervais. "Ze interpreteren gebeurtenissen vaak op een manier die hen de mogelijkheid biedt om te groeien." Hoe gedetailleerder je die data kunt analyseren, hoe beter de informatie die je hebt om jezelf te verbeteren.
McCann zegt dat je vooral moet kijken naar wat er misging: "Was je niet tevreden met de uitkomst of met de uitvoering?" Als je alles volgens plan hebt uitgevoerd, maar de uitkomst niet aan de verwachtingen voldeed, dan had je waarschijnlijk toch geen controle over wat er gebeurde. (Iemand anders was die dag sneller.)
Als je echter niet tevreden was met je uitvoering, dan "heb je datapunten die nuttig zijn voor de volgende prestatie", zegt McCann. Identificeer de triggers die je van je koers afbrachten. Heb je je plan losgelaten? Ben je afgeleid geraakt door iets anders? "Was het iets wat je niet hebt gedaan, niet kunt doen, of gewoon iets wat je nog nooit eerder hebt gedaan?", zegt hij. Vraag vervolgens: Wat is de volgende mogelijkheid om het anders te doen?
Soms ís het gewoon klote
Dat oude idee om een klap te incasseren en te doen alsof het je niet raakt? Niet zo handig. "Een van de dingen die de groten meer doen dan 25 jaar geleden, is eerlijk zijn tegen zichzelf", zegt Gervais. "Dat is een van de fundamenten voor prestaties, want nu werk je vanuit de waarheid, in plaats van dingen te interpreteren op manieren die angst onderdrukken."
© FreepikGervais weet dat dat niet altijd makkelijk is: hij was adviseur voor de Seattle Seahawks in 2014 toen ze Denver verpletterden in een van de meest eenzijdige Super Bowls ooit, en ook het jaar daarop toen... ze verloren van de Patriots na een late interceptie op de één-yardlijn. Verschrikkelijk. "Het zou een vergissing zijn om dat allemaal weg te stoppen en niet te voelen", zegt hij. "Als je je emoties onderdrukt of bang bent voor de diepte ervan, is de sleutel tot prestaties niet bereikbaar: die ligt op de bodem. Je moet het voelen om ervan te kunnen leren en groeien."
Eerlijk zijn over hoe erg iets is en wat jouw aandeel daarin is – Gervais is een voorstander van het bijhouden van een dagboek – helpt bij het opbouwen van veerkracht voor de volgende keer dat je met tegenslag of erger te maken krijgt.
Niet trainen is ook trainen
Robert Andrews, oprichter en directeur van het Institute of Sports Performance, is mental-trainer geweest voor olympische grootheden zoals Simone Biles en Simone Manuel. Andrews betoogt dat hard werken zeker belangrijk is, maar dat een extreme werkethiek je soms juist kan belemmeren om een kampioen te worden. Voortdurend denken dat je meer, meer, meer moet doen om betere resultaten te behalen, leidt tot hopeloosheid, niet tot prestatieverbeteringen.
Wanneer Andrews atleten en managers coacht die tot uitputting toe werken maar geen resultaten boeken, vraagt hij hen: "Wat doe je om je energie weer aan te vullen?" Het antwoord zou meer moeten zijn dan een dutje doen. "Je moet zinvolle activiteiten vinden — buiten je training of werk — om je batterijen weer op te laden", zegt hij. Andrews vertelt verhalen van kampioenen die hij heeft gecoacht die zeggen dat de focus op het aanvullen van hun energie hun hele carrière heeft veranderd. Denk aan de atleet die 's avonds na het eten vaak naar het strand loopt om de zonsondergang te bekijken. Of aan degene die met zijn teamgenoten op Taco Tuesday komt. Een ander vindt ontspanning door rond te lopen met een camera en maakt hier en daar foto's.
Het is zo belangrijk om even afstand te nemen en iets verfrissends te doen, dat onderzoekers de tijd voor mentaal herstel in een artikel in het Journal of Applied Sport Psychology "de vergeten sessie" noemden. Deze sessie hoef je trouwens niet alleen te doen: beter niet zelfs. Onderzoek van de Texas Christian University vroeg atleten welke herstelstrategieën ze gebruikten voor hun mentale prestaties. Degenen die "socializen" noemden, presteerden beter in hun sport dan degenen die dat niet deden.
Het resultaat is niet heilig
Succes is het resultaat van jezelf voorbereiden op een sterke finish; het gaat er niet om focussen op de finish zelf. Stel je voor dat je een 1500-meterloper bent met een tijdslimiet. Als je je zorgen maakt dat je niet genoeg energie hebt voor de laatste 300 meter op de wedstrijddag, houd je je misschien in aan het begin. "Focus je op de positieve actie", zegt McCann. "Als je weet hoe een echt geweldige race eruitziet en daar een plan voor maakt – jezelf niet te vroeg achterop laten raken, bepalen waar je de laatste 600 meter wilt zijn – vergroot je de kans om die geweldige race uit te voeren."
Hij benadrukt dat een reeks stappen die je kunt uitvoeren, ongeacht wat er gebeurt – je warming-up voelde vreemd aan, je had een lastige interactie met iemand in je team – de kans op succes vergroot. Het gaat minder om "Wat als ik mijn doel niet haal?" en meer om "Hoe ga ik dat doel bereiken?". Je kunt niet controleren hoe een vergadering op werk loopt, of dat iemand net een millimeter meer sprintkracht heeft bij de finish. Wat je wél kunt doen, is je vastleggen op een plan dat je in de gewenste positie brengt. Dat is wat leidt tot de overwinning.
Dit artikel werd eerder gepubliceerd door Men's Health US.














