Elke dag een scheut olijfolie: dit doet het met je hart, hersenen en gezondheid

Een scheutje over je salade. Een beetje door je pasta. Of gewoon een flinke scheut in de pan als je groenten of vlees bakt. Voor veel mensen is olijfolie een vast onderdeel van hun dagelijkse voeding. Toch zit er in 100 gram olijfolie, jawel, 100 gram vet. Maar, wat gebeurt er eigenlijk als je iedere dag een scheutje gebruikt?

En daar is op zichzelf niets mis mee. Olijfolie staat in de Schijf van Vijf en bevat vooral enkelvoudig onverzadigde vetten. Daarnaast bevat de olie vitamine E. Het vervangen van producten met veel verzadigd vet door producten met vooral onverzadigde vetten helpt het LDL-cholesterol te verlagen en verkleint daarmee het risico op hart- en vaatziekten.

Olijfolie heeft de afgelopen jaren ook een reputatie gekregen als wondermiddel voor je hart, hersenen en zelfs je levensduur. Hoeveel daarvan klopt?

Je krijgt vooral gezonde vetten binnen

Laten we beginnen met het meest voor de hand liggende voordeel. Olijfolie bestaat vrijwel volledig uit vet, maar het type vet maakt daarbij een groot verschil.

Olijfolie bevat veel enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Dat zijn vetten die passen binnen een gezond voedingspatroon. Volgens het Voedingscentrum is het vooral belangrijk om verzadigde vetten zoveel mogelijk te vervangen door onverzadigde vetten.

Een eetlepel van 10 gram olijfolie levert ongeveer 90 kilocalorieën en 10 gram vet, waarvan slechts 1,5 gram verzadigd vet. Dat betekent overigens niet dat meer olijfolie automatisch beter is. Het blijft een calorierijk product. De winst zit vooral in wat je ermee vervangt.

Vervang je bijvoorbeeld boter door olijfolie, dan verschuift je vetinname van relatief veel verzadigd vet naar meer onverzadigd vet.

Goed nieuws voor je hart

Dit is waarschijnlijk het sterkste argument om regelmatig olijfolie te gebruiken. Een review keek naar 30 observationele onderzoeken met in totaal ruim 2,7 miljoen deelnemers. Mensen die meer olijfolie consumeerden hadden een lager risico op hart- en vaatziekten en sterfte door hart- en vaatziekten. De onderzoekers vonden bij iedere extra 10 gram olijfolie per dag een lagere kans op cardiovasculaire ziekte en cardiovasculaire sterfte.

Dat klinkt indrukwekkend, maar er zit een belangrijke nuance aan. Het grootste deel van dit bewijs komt uit observationele onderzoeken. Daarmee kun je een verband zien, maar niet bewijzen dat olijfolie zélf de oorzaak is van het lagere risico.

Mensen die veel olijfolie gebruiken, kunnen bijvoorbeeld ook andere gezonde gewoontes hebben.

Toch past de conclusie goed bij wat we al weten over onverzadigde vetten: olijfolie is een verstandige keuze wanneer je het gebruikt in plaats van vetten die rijk zijn aan verzadigd vet.

En je hersenen?

Ook voor je hersenen is olijfolie interessant, al is het bewijs hier minder hard.

Onderzoekers kijken daarbij niet alleen naar de vetzuren in olijfolie, maar ook naar verschillende bioactieve stoffen, zoals polyfenolen. Vooral extra vierge olijfolie bevat van nature meer van deze stoffen dan geraffineerde olijfolie.

Een systematische review uit 2023 naar olijfolie en cognitieve prestaties vond over het algemeen een positief verband tussen olijfolieconsumptie en cognitieve gezondheid. De onderzoekers benadrukken wel dat grotere en betere studies nodig zijn om daar harde conclusies aan te verbinden.

Nog recenter onderzoek is iets voorzichtiger. Een systematische review uit 2026 concludeerde dat er aanwijzingen zijn voor mogelijke voordelen van extra vierge olijfolie voor cognitieve functies, maar dat het huidige bewijs nog onvoldoende is om een oorzakelijk verband vast te stellen.

Kortom: olijfolie is interessant voor je hersenen, maar je moet het niet zien als een soort voedingssupplement voor een scherper brein.

Hoeveel olijfolie heb je nodig?

Hier wordt het interessant: er bestaat geen magische hoeveelheid olijfolie die je iedere dag moet binnenkrijgen.

Een eetlepel van 10 gram bevat al ongeveer 90 kilocalorieën. Je hoeft dus niet ineens meerdere eetlepels per dag toe te voegen aan je voeding omdat olijfolie gezond is. Gebruik het vooral als onderdeel van een voedingspatroon waarin je verzadigde vetten regelmatig vervangt door onverzadigde vetten.

Een scheut over je groenten, wat olie door je salade of olijfolie om mee te koken kan al voldoende zijn.

Volg je Men's Health al op Google Discover?
Mis nooit meer een artikel over training, voeding of gezondheid in Google Discover. Volg Men's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.