"Het gaat goed": waarom zoveel mannen hun mentale strijd verborgen houden

Stel je voor dat je tegenover je beste vriend zit, iemand met wie je al jaren optrekt, met wie je herinneringen hebt opgebouwd en bij wie alles eigenlijk altijd vanzelf lijkt te gaan. Hij is degene die grappen maakt op precies het juiste moment, die zonder moeite meedraait in het dagelijks leven en die, als je hem vraagt hoe het gaat, altijd hetzelfde antwoord geeft: “goed.”

Tekst: Josephine Ingelse

Eerlijk is eerlijk, je gelooft hem. Hij lacht, gaat naar zijn werk of studie, zit naast je met een biertje in zijn hand en doet alles wat je van hem gewend bent. Er lijkt niets aan de hand.

Als het niet is wat het lijkt

Maar stel je voor dat je hem op een ander moment zou spreken. Niet tussen neus en lippen door, niet als standaardvraag in een gesprek, maar echt. Dat je hem aankijkt en vraagt hoe het echt met hem gaat en vervolgens ook stil durft te zijn om naar het antwoord te luisteren. Zou hij dan nog steeds zeggen dat het goed gaat? Of zou er iets anders naar boven komen, iets wat normaal verborgen blijft achter die glimlach?

Het is een vraag die we zelden stellen en misschien is dat wel precies waar het probleem begint. Want achter die ogenschijnlijk zorgeloze buitenkant schuilt bij veel mannen een wereld waar nooit echt woorden aan zijn gegeven. Niet omdat die gevoelens er niet zijn, maar omdat ze simpelweg nooit hebben geleerd hoe ze die moeten uiten.

Al van jongs af aan krijgen veel jongens mee dat ze sterk moeten zijn, hun problemen zelf moeten oplossen en zich niet moeten aanstellen. Verdriet wordt weggelachen, onzekerheid verstopt en kwetsbaarheid voelt als iets dat je beter kunt vermijden. Dan blijft iemand over die van buiten alles op orde lijkt te hebben, maar van binnen misschien worstelt met wat niemand ziet.

En juist daardoor blijft het vaak stil. Te stil.

De cijfers achter mannelijke zelfdoding

Volgens cijfers van het CBS maakten in 2024 in Nederland 1.849 mensen een einde aan hun leven. Mannen overlijden daarbij nog altijd aanzienlijk vaker door zelfdoding dan vrouwen. Het zelfdodingscijfer lag in 2024 op ongeveer 14 per 100.000 mannen tegenover 6,6 per 100.000 vrouwen. Dat zijn geen abstracte statistieken die ver van je af staan. Het zijn verhalen van mensen die ergens op jou lijken. Vrienden, broers, studiegenoten of teamgenoten. Misschien zelfs iemand die je iedere week ziet zonder dat je doorhebt wat er werkelijk speelt.

Misschien je beste vriend.

Het ideaalbeeld van mannelijkheid

Volgens het rapport Men and Suicide: Why It’s a Social Issue van de organisatie Samaritans spiegelen veel mannen zich aan een maatschappelijk ideaalbeeld van mannelijkheid waarin kracht, controle en succes centraal staan. Wanneer mannen het gevoel hebben hier niet aan te voldoen, kan dat leiden tot schaamte, falen en het onderdrukken van emoties.

Onderzoek van Didier L. Schrijvers, Jos Bollen en Bernard G.C. Sabbe beschrijft de zogenoemde “gender paradox” in suïcideonderzoek: vrouwen doen vaker suïcidepogingen, maar mannen overlijden aanzienlijk vaker door zelfdoding. Dit hangt onder andere samen met sociale verwachtingen, het vermijden van hulp en het gebruik van dodelijkere methodes.Testosteron, gedrag en mentale gezondheid

Hoewel sociale en maatschappelijke factoren in veel onderzoeken centraal staan, kijken sommige onderzoekers ook naar mogelijke biologische invloeden. Psychiater Leo Sher schrijft dat testosteron mogelijk indirect invloed heeft op suïcidaal gedrag via factoren als impulsiviteit, agressieregulatie, stemming en cognitief functioneren. Volgens zijn onderzoek worden hogere testosteronwaarden bij jonge mannen in sommige studies gekoppeld aan meer agressie en risicogedrag, terwijl lagere testosteronwaarden bij oudere mannen juist vaker samenhangen met depressieve klachten en cognitieve achteruitgang.

Tegelijkertijd wordt er benadrukt dat er geen eenvoudig biologisch verband bestaat tussen testosteron en zelfdoding en dat suïcidaliteit vrijwel altijd ontstaat uit een complexe combinatie van psychologische, sociale en persoonlijke factoren

Social media en de druk om ‘een echte man’ te zijn

Daarnaast speelt social media een steeds grotere rol. Jongeren brengen een groot deel van hun dagelijks leven online door en worden continu geconfronteerd met beelden van succes, status en fysieke perfectie. In de documentaire Inside the Manosphere van Louis Theroux, draait veel online content rondom mannelijkheid om thema’s als succes, controle, zelfverbetering en dominantie.

Binnen deze online manosphere wordt mannelijkheid vaak sterk gekoppeld aan prestaties, uiterlijk en sociale status, waardoor het beeld kan ontstaan dat je als man pas waarde hebt als je daaraan voldoet.

Deze online omgeving kan vooral jonge mannen aantrekken die zoeken naar richting of houvast in hun identiteit, maar kan ook leiden tot een eenzijdig en druk gevend beeld van wat “een echte man” zou moeten zijn. In sommige delen van deze online cultuur wordt kwetsbaarheid daarbij gezien als zwakte, waardoor emoties minder snel gedeeld worden en prestatiedruk juist kan toenemen.

Soms begint hulp met één simpele vraag

Wat het extra pijnlijk maakt, is dat hulp vaak dichterbij is dan gedacht. Toch zoeken veel mannen die hulp niet. Ze blijven twijfelen, stellen het uit en houden zich groot, omdat dat is wat ze gewend zijn te doen. Totdat het moment komt waarop het simpelweg niet meer gaat.

Juist daarom zit de kracht niet altijd in grote oplossingen of ingewikkelde gesprekken, maar in iets veel kleiner en menselijker: aandacht.

Een simpele vraag als “hoe gaat het echt met je?” lijkt klein, maar kan voor iemand het verschil maken tussen zich ongezien voelen of eindelijk het gevoel hebben dat hij er niet alleen voor staat. Tegelijkertijd ligt de echte verandering waarschijnlijk nog dieper: in opvoeding, onderwijs en de manier waarop we jongens leren omgaan met emoties.

Jongens leren nog te weinig om emoties te uiten

Onderzoek van psychologen Tara M. Chaplin, Pamela M. Cole en Carolyn Zahn-Waxler naar emotionele socialisatie laat zien dat jongens al op jonge leeftijd andere reacties krijgen op emoties dan meisjes. Kwetsbare emoties zoals verdriet en angst worden bij jongens vaker ontmoedigd of krijgen minder aandacht vanuit de omgeving, waardoor zij deze minder snel leren uiten. Misschien moeten we daarom stoppen met jongens leren dat sterk zijn betekent dat je alles alleen moet dragen.

Verschil maken begint dichterbij dan je denkt

Stel je voor dat jij degene bent die dat patroon doorbreekt. Dat jij niet genoegen neemt met een automatisch “goed”, maar net iets verder vraagt. Dat je de tijd neemt om echt te luisteren, zonder oordeel en zonder haast, ook als het ongemakkelijk voelt of als je niet precies weet wat je moet zeggen. Want uiteindelijk gaat het daar niet om. Het gaat erom dat iemand zich gezien voelt. Dat hij merkt dat hij niet alleen is in wat hij voelt, ook al heeft hij daar misschien nog nooit woorden aan gegeven.

Dit speelt zich namelijk niet af bij “anderen”. Het gebeurt niet alleen in verhalen die je ergens leest of hoort. Het gebeurt in vriendengroepen, studentenhuizen, op sportvelden en tijdens die avonden die zo normaal lijken.

Het gebeurt dichtbij.

Bij hem.

Dus stel je voor dat je vandaag dat ene bericht stuurt, dat je even langsgaat of dat je in een gesprek net iets langer blijft hangen dan normaal. Want achter “het gaat goed” zit soms een verhaal dat al veel te lang niet is verteld. En misschien ben jij wel degene die ervoor zorgt dat dat verhaal eindelijk wel gehoord wordt.

#checkjemaat

Samen kunnen we het verschil maken door simpelweg te vragen, te luisteren en er echt voor elkaar te zijn.

Denk je aan zelfdoding of heb je hulp nodig?

Volg Men's Health ook op Facebook en Instagram.