Column sportpsycholoog Tim: 'Zonder prikkel geen groei'

Tim Koning (37) is sportpsycholoog. Hij begeleidde meer dan 250 topsporters, is auteur van twee boeken en vader van drie jongens. In deze column deelt hij zijn inzichten over een gezonde geest.

We vinden het heel normaal dat een lichaam pijn kan doen als het groeit. Na een zware training accepteren we dat onze spieren verzuren, dat het even trekt en brandt. Niemand schaamt zich voor spierpijn, sterker nog, het laat zien dat je lekker getraind hebt en tot het uiterste bent gegaan.

Maar zodra diezelfde beweging zich in ons innerlijk afspeelt, als het mentaal schuurt of emotioneel wringt, noemen we het al snel zwak, lastig of ongemakkelijk. We trekken ons terug, houden ons groot, hopen dat het wegtrekt zonder dat iemand het ziet. Terwijl ook daar iets aan het groeien is.

Zo gaat het niet langer

Er komt altijd een moment waarop die frictie voelbaar wordt. Niet omdat er iets misgaat, maar omdat je te lang hebt gedaan wat van je werd verwacht. Voor kinderen die moeten meekomen in een wereld vol prikkels, of volwassenen die verantwoordelijkheid op verantwoordelijkheid stapelen, voelt dat vaak hetzelfde: ergens binnenin ontstaat een kleine tegenbeweging. Een soort innerlijke rem die aangeeft dat het zo niet langer past.

Weinig ruimte voor groei

We leven in een samenleving die weinig ruimte laat voor die trilling. Efficiëntie is een deugd geworden; prestaties zijn onze valuta. We leren onszelf groot te houden, te vergelijken, en vooral: door te rennen. Emoties zijn de wegafsluitingen in de door Google Maps voorgestelde route van A naar B. En dus vullen we de lege minuten op. Met een scherm, een serie, een scroll. Dat heeft weinig te maken met onze hunkering naar rust, maar meer met wat de stilte bloot zou kunnen leggen waar we niet aan gewend zijn. Dat er binnenin iets leeft wat wil groeien, precies zoals spieren dat doen na een training.

Waardevolle breuklijnen

De Libanese filosoof Nassim Taleb noemt dat antifragiliteit en maakt onderscheid tussen drie vormen:

• Fragiel - breekt onder druk (een glas)
• Robuust - blijft hetzelfde (een steen)
• Antifragiel - groeit dankzij druk (spierpijn of ons immuunsysteem)

Ons lichaam begrijpt dat feilloos: zonder prikkel geen groei. Ons innerlijk probeert ons hetzelfde te vertellen. De Japanse kunst van kintsugi laat zien wat er mogelijk wordt als we de barst niet wegstoppen. Een schaal die breekt, wordt niet weggegooid. De scheuren worden met goud gevuld en vormen breuklijnen. Wat ooit een teken van fragiliteit leek, wordt zo onderdeel van het ontwerp. Het object wordt waardevoller, niet ondanks wat er gebeurde, maar dankzij wat het heeft doorstaan.

Misschien begint menselijke groei op dezelfde plek. Niet als we onszelf bijeenhouden, maar als we datgene toelaten dat wringt. Als we de barst onder ogen durven zien, de innerlijke spierpijn durven voelen en erkennen dat de tijd is gekomen om daar aandacht aan te schenken. Spierpijn in je binnenwereld verdient dezelfde mildheid en waardering als spierpijn in je lichaam.

Deze column verscheen als eerst in Men's Health-magazine. Alle Men's Health-content als eerste lezen? Sluit een abonnement af.

Meer van Men's Health? Volg ons ook op Facebook en Instagram.