Zo geniet je bewust tijdens de feestdagen
© Getty Images
De laatste maanden van het jaar zijn als een hindernisbaan. Je begint nog sterk met al je zomer-gains, maar ineens struikel je over de pepernoten in de supermarkt (in september?) en moet je elk weekend “nee” zeggen tegen gezellige versnaperingen. Hoe kom je hier gebalanceerd doorheen?
Huisarts Stefan van Rooijen weet hoe lastig het kan zijn om sterk te blijven tijdens deze maanden. Hij pleit daarom voor “bewust genieten”, in plaats van steeds maar weer uitschieten met je hand richting de chocola onder het mom van “Het is tenslotte feest”. Hij geeft wat bruikbare tips om deze maanden door te komen zónder kilo’s extra om het lijf.
‘Balans is geen straf, maar je fundament’
Stefan ziet het dagelijks in zijn spreekkamer. We zijn massaal zoekgeraakt in een wereld van constante prikkels, snacks en shortcuts. ‘We leven in een tijd waarin eten, prikkels en beloningen continu om ons heen zijn. Gezondheid gaat niet over perfectie, maar over balans — en die zijn we een beetje kwijtgeraakt.’
En daar heeft hij een punt. Het gewoontedier in ons eet vaker om externe prikkels als geur, traditie of beleefdheid, dan om honger of bewust genot. Die paar pepernoten op 5 december maken je niet dik. Het feit dat ze al sinds september in de winkel liggen is schadelijker. Vooral wanneer – als jij het niet doet – anderen het voor je kopen en het je aanbieden als je op bezoek bent.
Ritme verslaat restrictie
Je hoeft je echt niet te verschuilen in een pepernoten-panic-room om december te overleven. Het draait om ritme, of een systeem met gezonde gewoonten waar je niet zomaar van afwijkt. Niet om restrictie, crashdiëten of schuldgevoelens wanneer je wél geniet.
Stefan vertelt het glashelder: ‘De meeste schade komt niet van dat ene kerstdiner, maar van de weken ervoor en erna. Kies voor herstelmomenten in plaats van restricties.”
De gouden regels voor december van dokter Van Rooijen:
- Pak eetpauzes. 12–14 uur niet eten (ja, gewoon slapen telt ook) geeft je lijf de kans om op vetverbranding over te schakelen.
- Eet eten dat op eten lijkt: groenten, vezels, volkoren. Je darmen worden er gelukkig van — jij dus ook.
- De 80/20-regel is je beste vriend. 80% voedend, 20% genieten. Geen verboden lijstjes, geen mentale oorlogsvoering.
- Check je honger eens eerlijk. Stefan deed zelf 50 uur vasten in een glazen spreekkamer — en ontdekte hoe vaak hij at uit gewoonte.
- Ken je getallen. ‘Bereken eens je BMR (je metabolisme in rust). Nee niet je BMI.’ zegt hij. ‘Als je weet hoeveel energie je lichaam verbruikt in rust, weet je precies hoeveel calorieën je binnen mag krijgen.’
Beweging: kleine prikkels, grote winst
December is de maand waarin mensen ineens “geen tijd hebben om te sporten”. Precies de maand waarin je het keihard nodig hebt. ‘Juist in deze periode is beweging essentieel. Je hoeft geen marathons te rennen, kleine prikkels doen enorm veel.’
Denk:
- 20–30 minuten wandelen na je lunch of diner (bloedsuiker daalt, je voelt je mens).
- NEAT verhogen: dit is al je beweging naast je training. Traplopen, was doen, tuinieren, boodschappen Alles telt. Wees actief.
- Spiermassa trainen: minstens twee keer per week. Spieren zijn je interne zorgverzekering, letterlijk.
Slaap: je geheime superkracht
Als er één gezondheidsfactor is die we structureel onderschatten, dan is het slaap. ‘Eén slechte nacht maakt je al gevoeliger voor honger en stress,’ zegt Stefan. Geen wonder dat je de volgende dag denkt dat je lichaam schreeuwt om een oliebol, terwijl het eigenlijk om rust vraagt.
Zijn advies:
- Houd vaste bedtijden (ook in december, ook na de kerstborrel).
- Beperk schermen ’s avonds.
- Bouw herstelmomenten in: ademhaling, buitenlicht, powernaps.
- Plan je ontspanning net zo serieus als je afspraken.
- Drink geen koffie meer laat op de dag – na een uur of 12 of 1 ’s middags.
Cultuur & identiteit: gezelligheid is geen vrijbrief
Nederland is een land dat leeft op gezelligheid. Maar “gezellig” staat te vaak gelijk aan “ongezond”. ‘Echt genieten is niet hetzelfde als overeten of overdrinken. Gezonde keuzes hoeven je identiteit niet te veranderen. Ze kunnen hem juist versterken.’
In de lifestylesector zeggen ze ook wel eens: wat zou de persoon die je morgen wil zijn, vandaag doen? Vaak maak je impulsief keuzes waar je morgen spijt van hebt. Denk eens aan vaker aan de “jij” van morgen.
De realiteit: 10 miljoen chronisch zieken is geen toeval
Stefan benadrukt dat we een gevecht te voeren hebben: ‘Bijna 10 miljoen Nederlanders hebben een chronische aandoening. Een groot deel daarvan is vermijdbaar. Als we maar bewuster met voeding, beweging en slaap omgaan.’
Prediabetes is de nieuwe sluipmoordenaar. De meeste mensen weten niet eens dat ze risico lopen. Maar dat risico kun je testen en vaak zelfs omkeren.
Gezondheid is geen beperking — het is vrijheid
Veel mensen zien gezonde keuzes maken als een straf, of een beperking. Mensen die wél op hun voeding letten, zouden obsessief zijn of miserabel. Stefan slaat de spijker op zijn kop: ‘Gezondheid is niet het einddoel. Het is de voorwaarde om van het leven te kunnen genieten.’
En daar zit ‘m de magie. Goed zorgen voor jezelf maakt je scherper, vrolijker, energieker én laat je meer genieten van dat biertje, die pepernoten en dat kerstdiner. Zolang het maar met mate is.
Het doet me denken aan een inmiddels steeds bekendere quote: ‘Je bent bereid om voor je geliefden te sterven? Maar ben je ook bereid om voor ze te leven? Dat begint bij bewustere keuzes maken.’ En dat terzijde, doe je dit natuurlijk ook voor jezelf.