3 tips voor meer grip op je geld (en een einde aan financiële stress)
© Getty Images
Financiële stress is het nieuwe taboe. Tijd om dat te doorbreken en te ontdekken hoe je met minder zorgen én meer zelfvertrouwen met geld omgaat. Zo word je baas over je eigen budget.
Met stijgende huur- en woning-prijzen, voedsel dat steeds duurder wordt en dagelijkse kosten die ervoor zorgen dat je aan het einde van de maand flink moet opletten, is het logisch dat geld je stress bezorgt. Je bent niet de enige: in 2023 maakte drie op de tien Nederlanders zich zorgen over hun financiën (CBS). Op social media word je overspoeld met tips voor hoe je je geld moet managen. Dat kan het gevoel geven dat je door de bomen het bos niet meer ziet.
Geen standaardtips, maar een goede strategie
Toch pak je geldzorgen vaak op de verkeerde manier aan, zeggen experts. Financieel adviseur Spencer Sherman legt uit dat financiën vaak lijken te draaien om cijfers en regels. Maar standaardtips, zoals de 50-30-20 regel (vijftig procent van je geld voor vaste lasten, dertig procent voor wensen en twintig procent om te sparen) of je abonnementen opzeggen, helpen meestal maar een beetje tegen de stress en pakken het echte probleem niet aan.
In plaats van steeds maar weer een nieuwe app of methode te zoeken, is het volgens Sherman belangrijker om je overtuigingen en gevoelens rondom geld te begrijpen. Schaamte en angst zorgen ervoor dat je vaak niet eerlijk naar je situatie kijkt. En die angst kan leiden tot impulsieve keuzes, ook al weet je beter. ‘Geld raakt ons overlevingsinstinct en daarom is het zo spannend’, zegt Sherman. Het is tijd voor een goede strategie.
Geldzorgen zitten niet alleen in je portemonnee
Financiële therapie is tegenwoordig een ding. Het idee is simpel: door je angst en stress rondom geld onder ogen te zien, leer je anders met je financiën omgaan. Met andere woorden, je kunt stoppen met overbesteding, overwerken om geld te sparen of je bankapp te mijden uit angst voor wat je ziet.
Doordat een groeiend aantal mensen financiële zorgen heeft en het begrip voor therapie groeit, is het makkelijker dan ooit om hulp te zoeken bij een budgetcoach of therapeut. Dat kan niet alleen je geldstress verminderen, maar ook je gezondheid verbeteren. ‘De manier waarop we over geld praten is veranderd’, zegt financieel therapeut Joyce Marter. Ze ziet ‘een meer holistische, moderne en bewuste benadering, waarin geld nauw verbonden is met onze algehele gezondheid en welzijn.
Leer je financiële keuzes begrijpen
Financiële stress loslaten is vergelijkbaar met afvallen: een dieet werkt zolang je het volhoudt. Als je onderzoekt waarom je soms verkeerde keuzes maakt, kom je veel verder. Als je begrijpt wat jouw financiële gedrag drijft, ontdek je ook dat je daar invloed op hebt. Met meer zelfvertrouwen kun je beter grenzen stellen en voor jezelf opkomen, én houd je meer geld over, stelt Marter.
Minder geldstress in 3 stappen
1. OORDEEL NIET
Bekijk je bankrekening als een verzameling cijfers die je helpen om beslissingen te nemen, niet als een oordeel over jezelf. Heb je minder geld dan je zou willen? Dan kun je in paniek raken en jezelf de schuld geven. Maar die cijfers zijn slechts een momentopname. Zo kun je bepalen wat je hierna doet: meer geld verdienen of minder uitgeven?
Kijk zonder oordeel, maar ontken ook niet wat je ziet. ‘We willen de pijn niet wegduwen, maar er juist mee leren omgaan en veerkracht ontwikkelen’, zegt Sherman. Accepteer je situatie en zet een haalbare stap vooruit. Bijvoorbeeld: ‘Het is niet waar ik wil zijn, maar wel waar ik nu ben. Dus ik ga iets veranderen.’
2. HERKEN JE OPVATTINGEN
Wat is jouw ‘geldscript’? Denk na over je overtuigingen over geld. Bijvoorbeeld: ‘geld zorgt voor ruzies’, ‘veel geld betekent dat ik iets waard ben’ of ‘volwassen zijn is sparen, niet uitgaan’. Zulke ideeën ontstaan vaak al vroeg, bijvoorbeeld door hoe je ouders met geld omgingen. Door te ontdekken hoe jij over geld bent gaan denken, begrijp je waar je stress vandaan komt.
3. VRAAG JE AF OF DIE IDEEËN JE NOG HELPEN
‘Als een oude overtuiging niet meer klopt, kun je bewust anders gaan denken’, zegt Jack Howard, specialist op het gebied van geld en welzijn. Misschien is het niet nodig om te veel uit te geven om erbij te horen. Een nieuwe gedachte kan zijn: ‘Mijn waarde hangt niet af van mijn inkomen, succes is leven volgens mijn eigen waarden.’
Natuurlijk verandert het ordenen van je gedachten over geld niet direct je salaris of de huizenprijzen. Maar het helpt je wel om schaamte en schuldgevoelens los te laten. Daardoor kun je betere en bewustere keuzes maken, wat uiteindelijk ook je bankrekening ten goede komt. ‘Je financiële situatie zegt iets over hoe het met je gaat, maar het bepaalt niet wie je bent’, aldus Marter.
Welk geldscript herken jij?
Volgens Brad Klontz, universitair hoofddocent en expert op het gebied van financiële planning, zijn er vier klassieke geldscripts:
GELD VERMIJDEND
Je vermijdt het regelen van je financiën omdat je geld een taboe vindt, het associeert met problemen of vindt dat je het niet verdient.
GELD WAAKZAAM
Je werkt hard voor je geld en spaart het. Dat geeft een gevoel van veiligheid, maar je hebt vaak angst om het uit te geven. Je verbergt soms wat je hebt gekocht.
GELD STATUSZOEKEND
Je koppelt je eigenwaarde aan je vermogen en laat anderen graag zien wat je hebt. Dit kan leiden tot te veel uitgeven.
GELD AANBIDDEND
Je gelooft dat rijkdom alles beter maakt en bent daardoor nooit tevreden. Je koopt dingen om geluk te vinden.