Ben je een rasechte pessimist? Goed nieuws: er zitten voordelen aan
Een halfleeg glas is zo slecht nog niet.
© Getty Images
Pessimisme, ofwel een 'het glas is halfleeg'-mentaliteit, klinkt niet bepaald positief. Dus hoe leuk is het dat er onderzoeken zijn die de voordelen aantonen van een pessimistisch karakter?
Julie Noren, psycholoog aan het Wellesley College in Massachusetts, schrijft in haar boek The Positive Power of Negative Thinking over de voordelen van een pessimistische denkwijze. Volgens haar is pessimisme een “handig middel om met problemen om te gaan”. Zelf gebruikt ze hiervoor de term “defensief pessimisme”.
Pessimisme kan je helpen om met angsten en problemen om te gaan - ja, echt! Defensief pessimisme stelt mensen beter in staat om probleemoplossend te werk te gaan, doordat ze bewuster zijn van het feit dat niet alles positief uitpakt. “Als mensen pessimistisch zijn, hebben ze lagere verwachtingen,” zegt Noren. “Toch zetten ze wel de volgende step door concreet te bedenken wat er allemaal mis kan gaan.” Dit helpt ze om vooruit te denken en mogelijke obstakels beter in te schatten. “Uiteindelijk presteren ze hierdoor beter dan mensen die deze strategie niet hanteren. Dit helpt pessimisten om hun angsten om te zetten naar productief handelen.”
Test hier of jij een pessimist bent (Engelse test)
Toch kleven er ook nadelen aan deze aanpak. Volgens Norem kan je pessimistische instelling ook invloed hebben op hoe anderen je zien, waardoor ze mogelijk het gevoel hebben dat je niet in staat bent om bepaalde taken te verrichten – terwijl jij pessimisme puur als techniek gebruikt om jezelf verder te helpen.
Het nadeel van de optimist
Anderzijds is positiviteit ook niet altijd de oplossing. Onderzoek toont aan dat mensen die enkel positieve voorstellingen van de toekomst kunnen maken, vaker worden belemmerd om het maximale uit het leven te halen en slechter zijn in het nemen van goede beslissingen. Zo waren orkaanslachtoffers in het onderzoek erg optimistisch, omdat ze dachten dat ze statistisch gezien het ergste al hadden gehad, waardoor het hen niet nog een keer kon overkomen. Leuke manier van denken misschien, maar niet erg objectief. Door een positieve instelling waren zij dus niet in staat om realistisch naar de situatie te kijken. Iemand met een pessimistische kijk zal echter verwachten dat er nog een orkaan komt, waardoor het in de praktijk alleen nog mee kan vallen.
Een reeks andere onderzoeken toont aan dat mensen die een positief beeld over de toekomst hebben, minder energie hebben om daadwerkelijk hun doelen te bereiken. Het probleem is dat ze vooral afgeleid zijn door positief te denken in plaats van daadwerkelijk vooruit te plannen. En gaat er iets mis, dan hebben zij het vaak niet zien aankomen.
Volgens Dr. Gabriele Oettingen, van de New York University, is er daarnaast ook iets ironisch aan positief denken. Namelijk dat het soms averechts werkt op de lange termijn. “Sommige positieve gedachten over de toekomst kunnen erg demotiverend zijn,” zegt ze. “Mensen roepen vaak ‘droom het en je kunt het bereiken’ – maar dat gaat niet altijd op." Mensen met overgewicht of rokers kunnen immers niet altijd goed inschatten wat de langetermijngevolgen van hun ongezonde gedrag zullen zijn.
Gezonder en ouder
Volgens onderzoek van de University of Erlangen-Nuremberg kan pessimisme zelfs een rol spelen bij je levensverwachting. Mensen die negatief denken over hun laatste levensjaren ervaren in de praktijk minder fysieke nadelen en leven langer dan mensen met een positieve denkwijze. Onze verwachtingen zorgen er volgens de onderzoekers namelijk voor dat we ons gedrag aanpassen en mensen die een grotere kans hebben om op latere leeftijd te maken te krijgen met gezondheidsproblemen, zijn beter in staat om maatregelen te treffen dan de positievelingen. Het gevolg is dat de pessimist doorgaans gezonder blijft en ouder wordt.
Nee, dat zwartgallige karakter is zo gek nog niet.