Oorzaken en symptomen van te veel ijzer in je bloed
© Getty Images
Dat je aan een ijzertekort kunt lijden, is bij de meeste mensen wel bekend. Maar over een te veel aan ijzer hoor je over het algemeen minder. Toch zitten er ernstige symptomen verbonden aan een ijzerstapelingsziekte. Wij vertellen je hoe een te veel aan ijzer ontstaat, welke symptomen erbij horen en wat de gevolgen zijn.
Te veel ijzer gevaarlijk?
Alles waar 'te' voor staat, is niet goed. Dit is ook bij ijzer het geval. Te veel ijzer kan namelijk schadelijk zijn voor de lever en als je meer dan 45 milligram ijzer per dag binnenkrijgt, kan dit tot acute maagdarmproblemen zorgen. Door deze hoeveelheid ijzer, neemt ook de kans op leverkanker en diabetes type 2 toe.
Bij een te veel aan ijzer, wordt vaak de link gelegd met ferritine: een eiwit dat zorgt voor de opslag van ijzer in de lever en het beenmerg. De hoogte van de ferritinewaarde zegt dus ook iets over ijzerwaarde. De normaalwaarden van ferritine ligt voor mannen tussen de 25-250 g/l en voor vrouwen (vóór de menopauze) tussen de 20-150 g/l.
Een te hoge ferritinewaarde betekent niet direct dat er te veel ijzer in het lichaam is. Er kan namelijk sprake zijn van een ontsteking of leverziekte die deze waarde opstuwt. Sommige mensen hebben een erfelijkheidsziekte die ervoor zorgt dat het lichaam te veel ijzer opneemt. In dit geval betekent een hoog ferritine gehalte dus wel dat het ijzergehalte te hoog is. Deze erfelijkheidsziekte wordt ook wel 'stapelingsziekte' of 'erfelijke hemochromatose' genoemd.
Wat merk je?
Een te hoog ferritinegehalte kan symptomen zoals vermoeidheid, een slap en zwak gevoel, en buik- en gewrichtspijn veroorzaken. Verder kan je huid bruin/grijs kleuren, kunnen hartritmestoornissen optreden en kan libido afnemen. Neem altijd contact op met je huisarts mocht je last hebben van (een van) bovenstaande klachten. Hij of zij kan verder onderzoek doen om de oorzaak en behandeling te bepalen.
Hoe breekt je lichaam ijzer af?
Als er sprake is van ijzerstapeling, dan is het noodzakelijk om de behandeling aan je arts over te laten. Wel is het handig om te weten dat er voedingsstoffen zijn die je beter kunt mijden of voedingsmiddelen waar juist veel ijzer in zit. Zo is bijvoorbeeld bekend dat vitamine C de opname van ijzer bevordert en calcium de opname van ijzer wat tegenwerkt. Fytinezuur (verwerkt in volkoren voedingsmiddelen), looizuur (verwerkt in kaneel en walnoten) en polyfenolen (verwerkt in groenten, fruit en thee) zouden de opname van ijzer ook beperken.
Welk voedsel kun je beter vermijden?
Voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden bij een te veel aan ijzer, zijn onder andere rood vlees, rauwe zeevruchten, vitamine C, alcohol en voedingsmiddelen die verrijkt zijn met calcium, vitamine D of ijzer. Deze voedingsmiddelen worden verrijkt met voedingsstoffen met als doel totale voedingswaarde te verhogen.
Als je een gevarieerd voedingspatroon volgt, zal een ijzer overschot niet snel ontstaan. Bij een erfelijke ziekte waarbij ijzer zich opstapelt, kun je er zelf niets aan doen en zal een arts je verder helpen.