Wat is een sporthart en wat betekent het als je een sporthart hebt?
Bij veel duursporters wordt weleens gezegd dat zij een "sporthart" hebben. Denk bijvoorbeeld aan triatleten, wielrenners en marathonlopers. Wat is dat eigenlijk? Sportarts Bernard te Boekhorst geeft antwoord.
© Getty Images - Tashi-Delek
Wat is een sporthart?
Een sporthart is een aanpassing van het lichaam wanneer je lang en intensief traint. Het is geen aandoening waarmee je naar de dokter moet, maar gewoon een adaptatie van het lichaam wanneer je hard traint. 'Het "sporthart" kan een verwarrende term zijn", zegt Te Boekhorst. 'Vroeger werden allerlei ziekmakende veranderingen in het hart onder dit containerbegrip geschaard, maar ze blijken voor het overgrote deel juist gezond en hebben een zeker nut voor het lichaam. Tegenwoordig zou ik de term sporthart dan ook alleen voor fysiologische veranderingen van het hart reserveren.'
Hoe weet ik of ik een sporthart heb?
Een sporthart komt meestal voor bij goed getrainde duursporters zoals triatleten die Ironman's afleggen. Het gaat om een verwijding van de linker hartkamer en een verdikking van de hartkamerwand. Dat zorgt ervoor dat er per hartslag meer bloed wordt rondgepompt en er dus meer zuurstofrijk bloed wordt vervoerd naar jee spieren. Anderzijds hoeft je hart in rust dus minder vaak te slaan om je lichaam van bloed te voorzien.
Wat we een sporthart noemen kun je dus vooral merken aan een lagere hartslag in rust. 'Daarnaast gaat het autonome zenuwstelsel vaker op de rem staan, omdat het sporthart het dagelijks leven als zeer rustig ervaart. Hierdoor kan de rust-hartfrequentie nog extra dalen', aldus Te Boekhorst. Je rusthartslag kan dalen tot 30-60 slagen per minuut.
Is een sporthart goed?
Een sporthart wordt over het algemeen als gezond beschouwd, maar volgens Te Boekhorst zegt een lage rusthartslag eigenlijk niet zo heel veel over je gezondheid. 'Dit effect vindt lang niet bij iedereen in dezelfde mate plaats en soms ook helemaal niet. Het is dus niet per se goed of slecht. Sporten is gezond, maar of het effect wel of niet optreedt zegt niets over de gezondheid van het hart.'
Zijn er ook risico’s verbonden aan een sporthart?
In principe is een sporthart volgens de definitie van Te Boekhorst gewoon een fysiologische aanpassing van het hart en hoef je dus niet naar de dokter. 'Er zijn enkele uitzonderingen, zoals bij mannelijke duuratleten die vele jaren meer dan 15 uur per week hebben gesport. Rond middelbare leeftijd kunnen zij vaker last krijgen van atriumfibrilleren en zouden ze daardoor ritmestoornissen afkomstig uit de rechter hartkamer kunnen krijgen.' Als recreatieve duursporter hoef je je in ieder geval geen zorgen te maken en is er in principe geen enkele verwijzing nodig met een sporthart.
Moet je je als atleet zorgen maken om plotselinge hartproblemen?
Er zijn natuurlijk gevallen bekend van sporters die ineens hartproblemen blijken te hebben. Denk maar aan voetballers of wielrenners die ineens omvallen tijdens het sporten. Daar is sport niet schuldig aan. 'De afwijkingen die optreden door sport, betreffen vaak al aanwezige afwijkingen in het hart die door het sporten pas tot uiting komen. Hierdoor kan het verstandig zijn om met die afwijkingen niet te sporten', verduidelijkt Te Boekhorst. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor sporters als voetballer Christian Eriksen en wielrenner Nathan van Hooijdonk die gedurende hun carrière plots te maken kregen met hartproblemen. Er was al een onderliggende ziekte, die zich tot dan toe niet had geuit en die plotse uiting kan allerlei oorzaken hebben. 'Door het sporten uit zich de ritmestoornis, maar dat had ook bij rennen om de bus te halen of trap oplopen kunnen gebeuren.'
Concluderend is een sporthart dus geen enge ziekte, maar slechts een aanpassing aan de inspanningen. Net zoals je biceps die groter worden wanneer je veel curls doet. En je hartspier training is in principe gezond. Het hart past zich aan en daardoor merk je bijvoorbeeld dat je hartslag in rust lager is. Waarschijnlijk is je hartslag bij dezelfde inspanning ook lager dan een aantal maanden training geleden. Daarvoor hoef je niet naar de dokter. Het kan zijn dat je klachten ondervindt van een lage hartslag. Denk aan zwarte stippen zien en een licht gevoel in je hoofd wanneer je opstaat of soms zelfs flauwvallen. Heb je hier last van dan is het raadzaam om contact te zoeken met een medisch professional.