Superkruid

Het oeroude ginkgo biloba is al jarenlang het best verkochte medicinale kruid ter wereld. Wetenschappers raken er steeds meer in geïnteresseerd, want verbindingen in deze plant maken je potenter, vitaler, slimmer én jonger.

door Willem Koert

Vijfduizend jaar geleden wisten Chinese boeddhistische monniken nog niet dat de bladeren van de ginkgoboom stoffen bevatten die je verder nergens in de natuur tegenkomt.
Ze wisten ook niet dat de ginkgoboom door die verbindingen al honderden miljoenen jaren kan bestaan, omdat ze de boom oneetbaar maken voor insecten. Dat zelfs wetenschappers van de 21ste eeuw niet in staat zouden zijn om die stoffen synthetisch na te maken konden ze ook niet bevroeden.

Maar dat de ginkgoboom bijzonder is, dat wisten de monniken wel. Ze plantten bomen bij hun kloosters en gebruikten de bladeren voor medicijnen die de bloedsomloop op gang hielpen, om het geheugen van oudere mensen op te frissen of de sexuele prestaties van mannen te verbeteren.
Moderne onderzoekers hebben inmiddels de waarde van die eeuwenoude kennis bevestigd. In hun studies is de lichtste dosis waarbij ginkgo effect heeft 120 milligram extract per dag. Meestal gebruiken onderzoekers doses van 240 of 360 milligram extract per dag.

Tegen etalagebenen en wintertenen
Ginkgo verdunt het bloed. Verbindingen in de ginkgobladeren, de ginkgolides, maken de bloedplaatjes in het bloed niet meer aan elkaar vastkleven. Tegelijkertijd zorgen de ginkgolides ervoor dat bloedvaten soepeler worden, waardoor het bloed makkelijker stroomt. Dat effect is al een uur nadat je ginkgo hebt geslikt merkbaar. Zo helpt ginkgo tegen etalagebenen, wintertenen en winterhanden.

Bij etalagebenen zijn de vaten die het bloed van het hart naar de benen laten stromen verstopt. Lang achter elkaar lopen kan niet meer en veroorzaakt spierpijn en kramp. Ginkgo zorgt ervoor dat het bloed toch nog door de dichtgeslibde bloedvaten kan stromen. Hardlopers, fietsers en schaatsers slikken wel eens ginkgo om de bloedtoevoer naar de spieren in hun benen te verbeteren. Er zijn geen studies die kunnen vertellen of ze daardoor beter presteren, maar sommige sporters zweren erbij.

Wintertenen en winterhanden ontstaan doordat de haarvaten in de handen en voeten te extreem op temperatuurschommelingen reageren. Als het koud is vernauwen de vaten zich, en is er meestal weinig aan de hand. Maar als je handen en voeten daarna opwarmen, gaan de vaten zo wijd open staan dat je handen en voeten pijnlijk opzwellen. Ginkgo verlicht die klachten. Waarschijnlijk zorgt ginkgo ervoor dat het verdunde bloed sneller uit de opgezwollen handen en voeten wegtrekt.

Betere erectie
Een verbeterde bloedsomloop betekent ook betere sex. De penis – zeker in geërecteerde toestand – heeft bloed nodig. Amerikaanse artsen kwamen het effect per toeval op het spoor, toen een man ze vertelde dat hij ginkgo was gaan slikken tegen vergeetachtigheid en daarna tot zijn verrassing merkte dat zijn erecties harder werden. Waarschijnlijk werkt ginkgo op ongeveer dezelfde manier als Viagra, alleen dan minder krachtig. Ginkgo zorgt ervoor dat er meer bloed naar de zwellichamen van de penis stroomt, waardoor een erectie ontstaat.

Ginkgo zorgt waarschijnlijk ook voor meer zin in sex. Geef je mannetjesratten ginkgo door hun voer, dan klimmen ze vaker op wijfjes. In de delen van de hersenen waar de zin in sex ontstaat, verhoogt ginkgo de concentratie van de ‘genotsneurotransmitter’ dopamine.

Stressbuster
Psychologen hebben mensen al tientallen keren ginkgo gegeven omdat ze wilden weten of het kruid de hersenen beter laat werken. Steeds weer blijkt dat ginkgogebruikers zich beter en opgewekter voelen; waarschijnlijk omdat ginkgo in de hersenen de concentratie van stimulerende stoffen als dopamine en nor-adrenaline verhoogt. Vooral in experimenten waarbij stress-situaties worden nagebootst, komt dat effect van ginkgo naar voren.

Bij stress maakt je lichaam meer van hormoon cortisol aan, en dat hormoon veroorzaakt veel van de symptomen van stress. Ginkgo remt de aanmaak van dat hormoon, ontdekten Slowaakse onderzoekers onlangs. De Slowaken lieten mannen allerlei geestelijke en lichamelijke tests afleggen, en keken daarbij naar de hoeveelheid cortisol in het speeksel van de proefpersonen. Normaliter zou die concentratie stijgen, maar die stijging bleef achterwege als de mannen een half uur voor de tests een capsule ginkgo hadden ingenomen. Dan zakte de cortisolspiegel zelfs een beetje.

Slimmer?
Britse onderzoekers gaven ginkgo wel eens aan studenten en lieten hen vervolgens rekensommen maken. Het supplement verbeterde de rekenvaardigheden, bleek uit die studie. Diezelfde onderzoekers ontdekten echter ook dat ginkgo de snelheid verlaagd waarmee de hersenen problemen oplossen.

Beter geheugen
In psychologische tests bij jonge en gezonde mensen verbetert ginkgo het geheugen. In recente studies maakte ginkgo in doses van driehonderd tot negenhonderd milligram de informatie nauwkeuriger die je uit je geheugen weet op te diepen.

Het meeste onderzoek naar ginkgo en het geheugen is echter gedaan naar oudere mensen. De onderzoekers wilden weten of ginkgo het geheugen in vorm houdt als de hersenen ouder worden, en misschien kan voorkomen dat mensen dement worden of Alzheimer krijgen. Dat lijkt ginkgo trouwens inderdaad te doen. Dat wil zeggen: bij ouderen die nog gezond zijn, maar vergeetachtig beginnen te worden. Tegen full blown-dementie doet ginkgo weinig. In een lopende Amerikaanse studie, waarin ouderen jarenlang elke dag 240 milligram ginkgo-extract slikken, blijkt nu al dat het trouw innemen van ginkgo de kans op een slechter geheugen drie keer kleiner maakt dan normaal.

Als je hersenen ouder worden, takelt de structuur van het hersenweefsel af. De cellen krimpen, ontwikkelen zich niet meer, en daardoor gaan er verbindingen tussen de hersencellen verloren. Uit proeven met dieren weten we dat ginkgo dat effect tegengaat. Ginkgo zorgt er juist voor dat hersencellen weer meer verbindingen met elkaar maken. Ginkgo verjongt de hersenen.

Langer leven
Psychologen zijn altijd geïnteresseerd geweest in de effecten van ginkgo op ouderen. Daarom deden ze graag proeven met oude ratten, die hun hele leven ginkgo door hun voer kregen. Tijdens zo’n proef deed de psycholoog Jerrold Winter tien jaar geleden een ontdekking. De ratten die ginkgo kregen, leefden gemiddeld vijf maanden langer. Op een mensenleven is vijf maanden misschien niet veel, maar op een rattenleven wel. Labratten worden ongeveer twee jaar oud.
Het lijkt erop dat ginkgo ook bij mensen de levensduur verlengt. Franse onderzoekers, verbonden aan de Université de Bourdeaux, stuitten per toeval op het levensverlengende effect van ginkgo in een onderzoek waarin ze drieduizend ouderen al dertien jaar volgen. De onderzoekers testen geregeld hoe goed de hersenen van de ouderen werken. Ze hopen dat ze zo ontdekken welke leefgewoonten beschermen tegen dementie.

Tweehonderd Franse ouderen slikten ginkgo, uiteraard om hun hersenen in conditie te houden. Of ginkgo dat ook doet kunnen de onderzoekers nog niet precies zeggen. Wel ontdekten de onderzoekers dat het slikken van ginkgo de ouderen beschermt tegen sterfte. De sterftekans van de ouderen was een kwart lager dan die van de andere ouderen.

Sterkere spieren
Als je niet regelmatig traint met gewichten ben je op dertigjarige leeftijd op je sterkst. Daarna begint de aftakeling en worden je spieren elk jaar een beetje minder sterk. Het tempo van het musculair verval is aanvankelijk minimaal, maar wordt hoger met elk jaar dat je ouder wordt. Het lijkt erop dat ginkgo dat verouderingsproces vertraagt. Dat blijkt uit onderzoek naar Caenorhabditis elegans, een klein wormpje dat zo’n twintig dagen oud wordt en dat verouderingsonderzoekers graag als proefkonijn gebruiken.

De achteruitgang van het menselijke spierweefsel wordt veroorzaakt doordat de spiervezels uiteenrafelen. Dat gebeurt ook bij de kleine wormpjes in de laboratoria van de verouderingsonderzoekers. Ginkgo vertraagt dat proces. Hoe precies, dat weten de onderzoekers nog niet.

Mannelijker
Het effect van ginkgo op de aanmaak van het mannelijke geslachtshormoon is tot nu toe alleen bij proefdieren onderzocht. Maar de resultaten van dat onderzoek maken nieuwsgierig. Toen Taiwanese onderzoekers ginkgo gaven aan mannetjesratten zagen ze dat het supplement de testosteronspiegel verdubbelde. Dat hormonale effect verklaart waarschijnlijk voor een deel waarom ginkgo de interesse in sex verhoogt.
Tegelijkertijd saboteert ginkgo het vrouwelijke geslachtshormoon estradiol. Dat blijkt uit een verse Koreaanse studie. In reageerbuizen maken ginkgo-extracten, in concentraties die ook voorkomen in het lichaam van menselijke ginkgoslikkers, cellen doof voor vrouwelijke hormonen. Dat kan betekenen dat ginkgo je niet alleen jonger, sterker en vitaler maakt – maar ook mannelijker.

Wat je moet weten voordat je ginkgo gaat slikken.